Con liệt sĩ được xếp vào nhóm ưu tiên 1 theo quy chế tuyển sinh; con thương binh, bệnh binh và con người hưởng chính sách như thương binh được xếp nhóm 1 hoặc nhóm 2 tuỳ tỷ lệ suy giảm khả năng lao động của cha hoặc mẹ. Khi thi vào trường quân đội, công an, các em được cộng điểm đối tượng như ở trường dân sự, nhưng vẫn phải đạt đầy đủ tiêu chuẩn sơ tuyển về sức khoẻ, lý lịch và học lực.
Bài này viết cho gia đình người có công đang chuẩn bị cho con thi vào lực lượng vũ trang: hiểu đúng quyền lợi, tránh nhầm lẫn giữa các diện, chuẩn bị giấy tờ khớp với lý lịch. Mốc tỷ lệ và danh mục giấy tờ cụ thể được ghi trong quy chế, hướng dẫn năm hiện hành; bạn đối chiếu với văn bản chính thức trước khi khai.
Các diện con người có công và nhóm ưu tiên tương ứng
Quy chế tuyển sinh những năm gần đây phân nhóm như bảng dưới. Mốc tỷ lệ suy giảm khả năng lao động thường được dùng là 81 phần trăm; bạn kiểm lại trong phụ lục quy chế năm mình thi.
| Diện | Nhóm ưu tiên thường áp dụng | Điều kiện cần kiểm |
|---|---|---|
| Con liệt sĩ | Nhóm 1 | Giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ, quan hệ cha mẹ con khớp với giấy khai sinh |
| Con thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh, suy giảm từ mốc quy định trở lên | Nhóm 1 | Tỷ lệ suy giảm ghi trên giấy chứng nhận hoặc quyết định |
| Con thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh, suy giảm dưới mốc quy định | Nhóm 2 | Tỷ lệ suy giảm và giấy chứng nhận còn hiệu lực |
| Con người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học theo diện quy chế nêu | Nhóm 1 hoặc nhóm 2 tuỳ điều kiện | Quyết định công nhận và tỷ lệ suy giảm, nếu có |
| Cháu nội, cháu ngoại liệt sĩ, thương binh | Thường không thuộc diện | Chỉ khi văn bản năm đó có quy định riêng |
Điều quan trọng nhất trong bảng là cột điều kiện. Cùng là con thương binh, nhưng tỷ lệ suy giảm của cha hoặc mẹ quyết định nhóm 1 hay nhóm 2, tức là chênh nhau một điểm danh nghĩa trên thang 30.
Điểm cộng có ý nghĩa ra sao khi xét vào trường quân đội, công an
Ở mức danh nghĩa, nhóm ưu tiên 1 được cộng nhiều hơn nhóm 2, và điểm đối tượng được cộng thêm với điểm khu vực. Với những ngành quân đội, công an có điểm chuẩn sát nhau, khoản cộng này là lợi thế thật sự. Tuy vậy, quy chế những năm gần đây áp dụng cơ chế giảm dần với thí sinh đạt tổng điểm cao: càng gần điểm tuyệt đối, phần ưu tiên càng nhỏ. Vì vậy, một em học rất giỏi sẽ nhận phần cộng ít hơn mức danh nghĩa.
Gia đình cũng cần hiểu điểm cộng không phải là "suất riêng". Các trường trong lực lượng vũ trang xét tuyển theo tổng điểm sau khi cộng ưu tiên, trong chỉ tiêu chung của ngành, vùng, giới. Con người có công không cạnh tranh trong một nhóm tách biệt, trừ khi đề án năm đó có quy định khác. Hiểu đúng như vậy giúp em đặt kỳ vọng hợp lý và vẫn chuẩn bị học lực vững.
Cuối cùng, điểm ưu tiên chỉ có giá trị khi em đã qua sơ tuyển. Không có diện chính sách nào được miễn khám sức khoẻ hay thẩm tra lý lịch. Nếu sức khoẻ của em không đạt tiêu chuẩn một trường, phần ưu tiên dù lớn cũng không thay đổi được kết quả sơ tuyển.
Những nhầm lẫn hay gặp ở gia đình người có công
Nhầm cháu với con. Quy chế chung quy định theo quan hệ con đẻ, con nuôi hợp pháp với người có công; cháu nội, cháu ngoại thường không thuộc diện. Lời truyền miệng "nhà có liệt sĩ là được cộng" dễ làm gia đình khai sai.
Nhầm tỷ lệ suy giảm. Một số gia đình nhớ tỷ lệ của cha từ lâu, trong khi giấy tờ đã được giám định lại. Hãy dùng con số trên giấy chứng nhận hoặc quyết định mới nhất.
Nhầm giữa thương binh và bệnh binh. Hai diện có giấy tờ khác nhau nhưng trong quy chế tuyển sinh thường được đặt cạnh nhau theo cùng mốc tỷ lệ. Đọc đúng điều khoản ứng với giấy tờ mình có.
Nghĩ rằng điểm cộng tự động có. Thí sinh phải khai mã đối tượng khi đăng ký dự thi và nộp minh chứng. Không khai thì không được cộng, kể cả khi đủ điều kiện.
Nghĩ rằng được tuyển thẳng. Con liệt sĩ, con thương binh được cộng điểm ưu tiên, không phải diện tuyển thẳng theo quy chế chung. Tuyển thẳng dành cho những trường hợp khác như học sinh đạt giải quốc gia, quốc tế ở môn phù hợp.
Ví dụ giả định: cùng gia đình, khác nhóm ưu tiên
Để thấy cột điều kiện quan trọng thế nào, hãy xem một ví dụ giả định. Ông Bình là thương binh, giấy chứng nhận ghi tỷ lệ suy giảm khả năng lao động dưới mốc quy định của nhóm 1. Con gái ông thi vào một học viện quân đội nên được xếp nhóm ưu tiên 2. Vài năm sau, ông được giám định lại và có quyết định mới với tỷ lệ cao hơn mốc. Đến lượt con trai út đi thi, em được xếp nhóm 1 vì căn cứ vào giấy tờ có hiệu lực tại thời điểm xét.
Trong cùng ví dụ, cháu nội của ông Bình, con của người con cả, cũng thi trường công an năm đó. Cháu không thuộc diện con thương binh nên không được cộng điểm đối tượng theo quy chế chung; cháu chỉ còn điểm khu vực theo trường THPT của mình. Gia đình nếu không đọc kỹ rất dễ khai cho cháu theo diện của ông và bị điều chỉnh khi hậu kiểm.
Ví dụ này cho thấy ba việc nên làm: dùng giấy tờ mới nhất, xác định đúng quan hệ của thí sinh với người có công, và khai riêng cho từng em trong nhà chứ không chép lại hồ sơ của anh chị.
Chuẩn bị minh chứng: làm theo thứ tự này
Hồ sơ vào trường quân đội, công an được thẩm tra lý lịch, nên giấy tờ người có công phải khớp hoàn toàn với các giấy tờ nhân thân khác.
- Tìm bản gốc giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ hoặc giấy chứng nhận thương binh, bệnh binh, quyết định trợ cấp có ghi tỷ lệ suy giảm.
- Đối chiếu họ tên, ngày sinh của người có công trên giấy chứng nhận với giấy khai sinh của em; nếu lệch một chữ, xử lý điều chỉnh trước khi nộp.
- Kiểm giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ con: giấy khai sinh, quyết định công nhận con nuôi nếu có.
- Sao y hoặc chứng thực các giấy tờ theo yêu cầu của hướng dẫn tuyển sinh năm đó.
- Khai đúng mã đối tượng khi đăng ký dự thi; ghi lại mã để đối chiếu.
- Nộp kèm minh chứng trong hồ sơ sơ tuyển theo hướng dẫn của cơ quan quân sự hoặc công an nơi đăng ký thường trú; giữ một bộ bản sao tại nhà.
Nếu giấy tờ thất lạc, gia đình liên hệ cơ quan quản lý hồ sơ người có công ở địa phương để xin xác nhận hoặc cấp lại. Việc này có thể mất thời gian, nên làm từ năm lớp 11.
Một con đường gắn với truyền thống gia đình, nhưng là lựa chọn của em
Nhiều gia đình người có công mong con tiếp bước cha ông trong quân đội hoặc công an. Mong muốn đó đáng trân trọng, nhưng quyết định cuối cùng nên là của chính em. Học viên trường quân đội, công an sống trong môi trường kỷ luật, sau ra trường được phân công công tác theo nhu cầu của lực lượng và có cam kết phục vụ. Một em vào trường vì gia đình mong mà bản thân không thích thì những năm học sẽ rất nặng nề.
Gia đình có thể giúp em tự quyết bằng thông tin: đọc cùng nhau thông báo tuyển sinh, tìm hiểu đời sống học viên, nói chuyện với người đang công tác trong ngành. Nếu em thật sự muốn đi con đường này, phần ưu tiên chính sách là sự ghi nhận của Nhà nước với hy sinh của gia đình, và em hoàn toàn có thể tự hào khi sử dụng nó một cách đúng quy định.
Nếu em chọn hướng khác, các chính sách dành cho con người có công trong giáo dục, như miễn giảm học phí ở trường công lập dân sự theo văn bản hiện hành, vẫn hỗ trợ em trên con đường học tập. Gia đình nên tra cứu thêm ở cơ quan phụ trách chính sách người có công của địa phương.
Cảnh giác những lời mời "ưu tiên đặc biệt cho con gia đình chính sách"
Gia đình người có công đôi khi bị kẻ xấu nhắm tới với những lời mời nghe hợp lý. Dấu hiệu cần dè chừng:
- Người lạ tự xưng cán bộ tuyển sinh, nói con liệt sĩ được "suất riêng" nếu đóng một khoản phí xử lý hồ sơ.
- Lời hứa "lo cho qua khám sức khoẻ" vì là con gia đình chính sách.
- Đề nghị làm "giấy xác nhận ưu tiên" thay cho gia đình để lấy mức nhóm 1 khi gia đình chỉ đủ điều kiện nhóm 2.
- Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để "giữ chỗ" trước khi có kết quả xét tuyển.
- Thúc giục gấp, bảo giữ bí mật, không cho hỏi trường hay cơ quan tuyển sinh.
Không có khoản phí nào để mua ưu tiên hay suất học trong trường quân đội, công an. Gặp những lời mời như trên, gia đình giữ lại tin nhắn, số tài khoản, ghi âm nếu có và báo cơ quan công an nơi cư trú.
Gia đình cũng nên dặn chính em không chia sẻ ảnh giấy chứng nhận người có công, căn cước hay giấy khai sinh lên các nhóm mạng xã hội để "nhờ xem giúp". Những giấy tờ đó có thể bị kẻ xấu dùng để dựng câu chuyện đáng tin hơn khi tiếp cận gia đình. Muốn hỏi, hãy hỏi trực tiếp trường THPT hoặc nơi tiếp nhận hồ sơ sơ tuyển.
Câu hỏi thường gặp
Con liệt sĩ thi trường quân đội được cộng bao nhiêu điểm?
Con liệt sĩ thuộc nhóm ưu tiên 1, theo quy chế những năm gần đây được cộng 2 điểm trên thang 30 ở mức danh nghĩa, cộng thêm điểm khu vực. Với thí sinh có tổng điểm cao, phần ưu tiên được tính giảm dần. Hãy kiểm mức của năm bạn thi.
Con thương binh bao nhiêu phần trăm thì được nhóm ưu tiên 1?
Quy chế những năm gần đây lấy mốc tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81 phần trăm trở lên cho nhóm 1, dưới mốc đó là nhóm 2. Mốc này có thể được điều chỉnh, nên gia đình đọc đúng phụ lục quy chế năm hiện hành.
Con liệt sĩ có được miễn sơ tuyển vào trường công an không?
Không. Mọi thí sinh muốn vào trường công an đều phải đạt sơ tuyển gồm khám sức khoẻ, thẩm tra lý lịch và các điều kiện khác. Diện chính sách chỉ được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển.
Cha là bệnh binh thì con có được ưu tiên như con thương binh không?
Quy chế tuyển sinh thường đặt con bệnh binh cạnh con thương binh, phân nhóm theo cùng mốc tỷ lệ suy giảm khả năng lao động. Gia đình chuẩn bị giấy chứng nhận bệnh binh có ghi tỷ lệ và đọc đúng điều khoản tương ứng.
Giấy chứng nhận thương binh của cha bị mất thì làm sao?
Gia đình liên hệ cơ quan quản lý hồ sơ người có công ở địa phương để xin xác nhận hoặc cấp lại theo thủ tục hiện hành. Nên làm sớm từ năm lớp 11 vì thời gian xử lý có thể kéo dài và hồ sơ sơ tuyển có hạn nộp.
Cháu liệt sĩ có được ưu tiên khi thi trường quân đội không?
Theo quy chế chung, cháu nội, cháu ngoại liệt sĩ thường không thuộc đối tượng ưu tiên. Nếu năm nào đề án tuyển sinh của Bộ Quốc phòng có quy định khác, văn bản sẽ ghi rõ; gia đình không nên khai theo lời truyền miệng.