Theo các đề án tuyển sinh Bộ Công an công bố những năm gần đây, vào các học viện, trường đại học công an nhân dân thường có ba đường: tuyển thẳng theo quy chế, xét tuyển kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với kết quả học tập, và xét tuyển kết hợp điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông với bài thi đánh giá của Bộ Công an. Đường thứ ba là đường của đa số thí sinh. Cả ba đường đều đòi bạn đã qua sơ tuyển tại công an nơi đăng ký thường trú theo hướng dẫn hiện hành.
Bài này giải thích logic của từng đường để bạn biết mình nên chuẩn bị gì. Công thức tính điểm, trọng số, ngưỡng điều kiện và mã bài thi có thể điều chỉnh mỗi năm; mọi con số cụ thể phải lấy từ đề án tuyển sinh năm hiện hành của Bộ Công an và hướng dẫn của từng trường, không lấy từ bài tổng hợp năm cũ.
Vì sao tuyển sinh công an có cách xét riêng
Các trường công an nhân dân đào tạo cán bộ cho lực lượng, ra trường được phân công công tác. Vì vậy, ngoài năng lực học tập, ngành cần đánh giá thêm khả năng tư duy, đọc hiểu tình huống, phản xạ với vấn đề xã hội, pháp luật. Điểm thi tốt nghiệp đo kiến thức phổ thông khá tốt, nhưng không đủ để phân loại thí sinh theo những năng lực đặc thù đó. Bài thi đánh giá của Bộ Công an được đưa vào để bù phần này.
Hệ quả là thí sinh có điểm thi tốt nghiệp cao chưa chắc đã có điểm xét tuyển cao, nếu bài thi đánh giá không tốt. Và ngược lại, một bạn điểm tốt nghiệp trung bình khá nhưng làm bài đánh giá tốt vẫn có cơ hội cạnh tranh. Hiểu điều này giúp bạn không dồn hết sức vào một kỳ thi mà bỏ quên kỳ kia.
Ngoài điểm, tuyển sinh công an còn gắn chặt với sơ tuyển và thẩm tra lý lịch. Đây là phần không thể bù bằng điểm, nên nhiều gia đình nên đọc phần sơ tuyển trước khi tính tới chuyện xét tuyển. Các bài về sơ tuyển và bài thi đánh giá có trong danh mục riêng của trang. Bài này chỉ bàn chuyện sau khi đã đủ tiêu chuẩn: điểm được tính ra sao và đường nào hợp với bạn.
Ba đường vào và điểm khác nhau cốt lõi
Bảng sau mô tả ba phương thức thường thấy trong đề án tuyển sinh công an nhân dân những năm gần đây, ở mức nguyên lý.
| Phương thức | Dữ liệu dùng để xét | Hợp với ai | Điều cần kiểm trong đề án |
|---|---|---|---|
| Tuyển thẳng | Giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế hoặc đối tượng đặc biệt theo quy chế | Rất ít thí sinh thuộc diện | Môn đạt giải được chấp nhận, hạn nộp hồ sơ |
| Chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế kết hợp kết quả học tập | Chứng chỉ ngoại ngữ đạt ngưỡng và kết quả học tập trung học phổ thông | Thí sinh có chứng chỉ mạnh, học lực tốt | Loại chứng chỉ, ngưỡng tối thiểu, thời hạn hiệu lực, cách quy đổi |
| Điểm thi tốt nghiệp kết hợp bài thi đánh giá | Điểm các môn trong tổ hợp và điểm bài thi đánh giá của Bộ Công an | Đa số thí sinh | Công thức, trọng số, mã bài thi theo ngành, điều kiện điểm tối thiểu |
Cột cuối là thứ hay thay đổi nhất giữa các năm. Một thông tin đúng năm trước, chẳng hạn trọng số của bài thi đánh giá, có thể không còn đúng năm nay. Hãy tập thói quen ghi năm bên cạnh mọi con số bạn chép lại.
Đường điểm thi kết hợp bài thi đánh giá: hiểu công thức thay vì thuộc số
Điểm xét là tổng có trọng số. Thay vì cộng thẳng ba môn, điểm xét tuyển là tổng của phần điểm tổ hợp thi tốt nghiệp và phần điểm bài thi đánh giá, mỗi phần nhân một hệ số, rồi cộng điểm ưu tiên, điểm thưởng nếu có. Những năm gần đây bài thi đánh giá được đặt trọng số lớn, nên nó thường quyết định thứ hạng.
Mã bài thi gắn với nhóm ngành. Bài thi đánh giá của Bộ Công an có nhiều mã, mỗi mã dành cho một nhóm ngành hoặc tổ hợp. Đăng ký sai mã so với ngành muốn học là không được xét vào ngành đó.
Có điều kiện tối thiểu. Đề án thường đặt ngưỡng tối thiểu với điểm tổ hợp thi tốt nghiệp, hoặc từng môn, hoặc bài thi đánh giá. Dưới ngưỡng thì không được xét, dù tổng điểm cao.
Thang điểm có thể khác thang 30 quen thuộc. Vì điểm bài thi đánh giá có thang riêng, điểm xét sau quy đổi có thể không giống cách đọc điểm chuẩn trường dân sự. Khi so điểm chuẩn qua các năm, phải chắc là cùng một công thức.
Ví dụ giả định: hai thí sinh, hai cách mạnh
Để thấy công thức kết hợp vận hành ra sao, xét một ví dụ giả định với trọng số tự đặt cho dễ hình dung, không phải trọng số của năm nào. Giả sử điểm xét được tính từ hai phần: phần điểm tổ hợp thi tốt nghiệp chiếm bốn phần mười, phần bài thi đánh giá chiếm sáu phần mười, cả hai cùng quy về thang 30.
Thí sinh A có tổng tổ hợp thi tốt nghiệp 27 điểm nhưng bài thi đánh giá quy đổi chỉ được 18. Thí sinh B có tổng tổ hợp 24 điểm, bài thi đánh giá quy đổi được 23. Theo cách tính giả định, A có 27 nhân 0,4 cộng 18 nhân 0,6, tức 10,8 cộng 10,8, bằng 21,6. B có 24 nhân 0,4 cộng 23 nhân 0,6, tức 9,6 cộng 13,8, bằng 23,4. Dù điểm thi tốt nghiệp thấp hơn ba điểm, B vẫn xếp trên A gần hai điểm.
Bài học rút ra không phải là bỏ ôn tổ hợp, vì nhiều năm có điều kiện tối thiểu cho phần này. Bài học là bài thi đánh giá cần được ôn nghiêm túc như một môn chính, không phải "thi cho có". Khi đề án năm của bạn được công bố, hãy thay trọng số thật vào phép tính trên để tự ước lượng vị trí của mình.
Đường chứng chỉ ngoại ngữ kết hợp học bạ: đọc điều kiện cho kỹ
Chứng chỉ phải đúng loại và còn hạn. Đề án thường liệt kê các loại chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được chấp nhận và mức tối thiểu cho từng loại. Chứng chỉ hết hạn tính đến ngày trường quy định, hoặc thuộc loại không có trong danh sách, sẽ không được dùng, dù điểm cao.
Kết quả học tập cũng có ngưỡng. Đường này không chỉ nhìn chứng chỉ. Kết quả học tập các năm trung học phổ thông, đôi khi cả hạnh kiểm hoặc kết quả rèn luyện, phải đạt mức trường yêu cầu. Một học kỳ dưới ngưỡng có thể làm hồ sơ bị loại.
Chỉ tiêu nhỏ, cạnh tranh trong nhóm hẹp. Vì số chỉ tiêu dành cho đường này thường ít, điểm trúng tuyển có thể rất sát. Thí sinh có chứng chỉ nên coi đây là cơ hội thêm, không phải đường duy nhất.
Chứng chỉ phải được xác minh. Trường đối chiếu chứng chỉ với đơn vị cấp. Chứng chỉ không xác minh được, hoặc có dấu hiệu làm giả, không chỉ bị loại mà còn có thể bị xử lý theo quy định. Đừng bao giờ mua chứng chỉ qua người trung gian.
Đọc cách quy đổi điểm. Mỗi mức chứng chỉ thường được quy đổi ra điểm theo bảng của trường. Bảng quy đổi có thể khác giữa các năm, nên tính lại theo bảng mới nhất trước khi ước lượng cơ hội của mình.
Những ràng buộc đặc thù khi đăng ký vào trường công an
Ngoài phương thức, tuyển sinh công an có vài ràng buộc mà thí sinh dân sự quen với đại học thường không để ý:
- Nhiều năm, thí sinh chỉ được đăng ký nguyện vọng vào một trường công an và phải đặt ở nguyện vọng cao nhất; kiểm lại quy định năm hiện hành.
- Trường, ngành đăng ký trên hệ thống phải khớp với trường, ngành đã đăng ký khi sơ tuyển.
- Chỉ tiêu được chia theo địa bàn tuyển sinh và theo giới, nên điểm chuẩn mỗi vùng, mỗi giới có thể khác nhau rõ rệt.
- Một số ngành chỉ tuyển nam hoặc có chỉ tiêu nữ rất ít; đọc kỹ trước khi chọn.
- Thí sinh trúng tuyển còn được kiểm tra lại sức khoẻ, hồ sơ khi nhập học; sai lệch so với hồ sơ sơ tuyển có thể bị huỷ kết quả.
- Chiến sĩ nghĩa vụ công an dự thi có chỉ tiêu và hướng dẫn riêng qua đơn vị, khác với học sinh phổ thông.
Những ràng buộc này làm cho việc đặt nguyện vọng vào trường công an có tính "một lần chọn" rõ hơn trường dân sự. Bạn nên quyết định trường và ngành từ lúc sơ tuyển, không đợi có điểm mới chọn.
Lộ trình chuẩn bị cho đường kết hợp, từ lớp 11
Đường kết hợp đòi hỏi chuẩn bị song song nhiều thứ. Một lộ trình gợi ý để tự điều chỉnh:
- Cuối lớp 11: đọc đề án tuyển sinh gần nhất của Bộ Công an và của trường mình nhắm, xác định ngành, tổ hợp, mã bài thi đánh giá tương ứng.
- Chọn môn thi tốt nghiệp khớp tổ hợp ngành; nếu chương trình lớp 12 cho chọn môn, chọn từ sớm.
- Đầu lớp 12: theo dõi thông báo sơ tuyển của công an nơi đăng ký thường trú, chuẩn bị hồ sơ lý lịch, khám sức khoẻ.
- Ôn bài thi đánh giá theo cấu trúc công bố chính thức, làm đề mẫu nếu có, song song ôn tổ hợp thi tốt nghiệp.
- Rèn thể lực đều đặn nếu năm đó có kiểm tra thể lực trong sơ tuyển.
- Sau khi có điểm: tự tính điểm xét theo công thức năm hiện hành, đối chiếu với điểm chuẩn các năm trước cùng công thức, rồi đăng ký nguyện vọng đúng quy định.
Nếu bạn có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế đủ ngưỡng, có thể cân nhắc thêm đường chứng chỉ kết hợp học bạ, nhưng đừng bỏ đường kết hợp bài thi đánh giá, vì chỉ tiêu cho đường chứng chỉ thường nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Không thi bài thi đánh giá của Bộ Công an thì có vào được trường công an không?
Có thể, nếu bạn thuộc diện tuyển thẳng hoặc đủ điều kiện đường chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế kết hợp kết quả học tập, ở những năm có mở hai đường này. Với đa số thí sinh xét bằng điểm thi tốt nghiệp, bài thi đánh giá là bắt buộc theo các đề án gần đây.
Điểm chuẩn trường công an có so được với điểm chuẩn trường dân sự không?
Thường là không so trực tiếp được, vì điểm xét của trường công an tính theo công thức kết hợp có trọng số và có bài thi đánh giá riêng. Hai con số trông giống nhau trên thang 30 nhưng được tạo ra theo hai cách khác nhau.
Có được đăng ký thêm nguyện vọng vào trường đại học dân sự không?
Theo các năm gần đây, thí sinh vẫn có thể đăng ký nguyện vọng vào trường dân sự ở thứ tự thấp hơn, với điều kiện trường công an đặt ở nguyện vọng cao nhất theo quy định. Hãy kiểm lại hướng dẫn năm hiện hành vì đây là chi tiết dễ thay đổi.
Thí sinh tự do đã tốt nghiệp năm trước có dự tuyển trường công an được không?
Tuỳ quy định về đối tượng và độ tuổi của năm đó. Thí sinh đã tốt nghiệp vẫn phải sơ tuyển lại, dự bài thi đánh giá của năm dự tuyển nếu xét theo đường kết hợp, và đáp ứng điều kiện học lực, hạnh kiểm. Hỏi công an nơi đăng ký thường trú để có hướng dẫn chính xác.
Ai đó nói có thể "nâng điểm" hoặc "lo suất" vào trường công an thì xử lý thế nào?
Đó là dấu hiệu lừa đảo. Điểm xét tuyển được tính theo công thức công khai và danh sách trúng tuyển do trường công bố, không có cách nào mua được. Không chuyển tiền, giữ lại tin nhắn, ghi âm nếu có thể, và trình báo ngay với cơ quan công an.