Quân nhân đã xuất ngũ vẫn có thể dự tuyển vào trường quân đội hoặc công an nếu còn trong giới hạn tuổi và đáp ứng các điều kiện khác theo thông báo năm hiện hành; khi đó bạn đăng ký như thí sinh ngoài quân đội, tại cơ quan quân sự hoặc công an nơi đăng ký thường trú theo hướng dẫn hiện hành. Việc đầu tiên cần làm là kiểm tuổi, vì đây là điều kiện hay loại người đã xuất ngũ nhất.
Nhiều người trong thời gian tại ngũ mới nhận ra mình hợp với nghề, nhưng không kịp dự tuyển khi còn ở đơn vị. Về địa phương rồi, họ băn khoăn liệu cánh cửa đã đóng chưa. Bài này giúp bạn kiểm từng điều kiện, biết đến đâu đăng ký, chuẩn bị giấy tờ gì, và lấy lại nhịp học sau quãng thời gian dài xa sách vở.
Về địa phương rồi, bạn thuộc nhóm thí sinh nào
Khi đã có quyết định xuất ngũ và trở về nơi cư trú, bạn không còn là quân nhân tại ngũ. Trong tuyển sinh quân sự, bạn thuộc nhóm thí sinh ngoài quân đội, cùng nhóm với học sinh phổ thông và thanh niên ở địa phương. Với tuyển sinh công an, bạn là công dân đăng ký dự tuyển tại công an nơi thường trú theo hướng dẫn của năm.
Điều này có hai hệ quả. Thứ nhất, nơi đăng ký thay đổi: bạn không còn đi qua đơn vị cũ mà làm việc với cơ quan quân sự hoặc công an nơi đăng ký thường trú, theo cách tổ chức hiện hành sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Thứ hai, điều kiện áp dụng cho bạn có thể là điều kiện của thí sinh ngoài quân đội, hoặc có điểm riêng dành cho người đã hoàn thành nghĩa vụ nếu thông báo năm đó quy định.
Vì vậy, trước khi làm gì, hãy đọc kỹ phần đối tượng dự tuyển trong thông báo tuyển sinh năm hiện hành của Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng, hoặc đề án tuyển sinh của Bộ Công an, xem câu chữ mô tả trường hợp của bạn ở đâu. Nếu không tìm thấy, đến hỏi trực tiếp cơ quan tiếp nhận hồ sơ ở địa phương. Đừng để đến hạn mới đi hỏi.
Giới hạn tuổi: điều phải kiểm đầu tiên
Phần lớn người xuất ngũ đã ngoài tuổi học sinh lớp 12 hai đến ba năm. Thông báo tuyển sinh hằng năm quy định giới hạn tuổi, và giới hạn này có thể khác nhau giữa học sinh phổ thông, quân nhân tại ngũ và người đã xuất ngũ hoặc hoàn thành nghĩa vụ. Con số cụ thể thay đổi theo năm và theo hệ thống, nên bạn phải đọc đúng văn bản của năm mình dự tuyển.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là cách tính tuổi. Văn bản tuyển sinh thường tính tuổi theo năm dự tuyển, tức là lấy năm tuyển sinh trừ năm sinh, chứ không xét bạn đã qua sinh nhật hay chưa. Ví dụ giả định: nếu giới hạn là không quá một số tuổi nào đó tính đến năm tuyển sinh, thì người sinh đầu năm và cuối năm cùng một năm sinh được đối xử như nhau.
Nếu bạn còn trong giới hạn, đây có thể là năm cuối cùng còn cơ hội, nên cần dồn sức. Nếu đã quá, đừng tốn công tìm cách "lách", vì không có cách hợp lệ nào. Khi đó, những con đường khác như đào tạo nghề, học đại học dân sự, hoặc tìm hiểu các hình thức tuyển dụng khác theo quy định hiện hành của từng ngành là hướng nên cân nhắc.
Các bước đăng ký sơ tuyển khi đã xuất ngũ
Trình tự dưới đây ở mức khung, áp dụng cho cả trường quân đội và trường công an với khác biệt nhỏ về cơ quan tiếp nhận. Chi tiết theo hướng dẫn năm hiện hành.
- Đọc thông báo hoặc đề án tuyển sinh của năm, xác định trường, ngành, tổ hợp và đối tượng dự tuyển phù hợp với bạn.
- Đến cơ quan quân sự (với trường quân đội) hoặc cơ quan công an (với trường công an) nơi đăng ký thường trú theo hướng dẫn hiện hành để hỏi thời gian nhận hồ sơ sơ tuyển và nhận mẫu.
- Hoàn thiện hồ sơ: phiếu đăng ký, lý lịch tự khai, bản sao văn bằng, giấy tờ nhân thân, giấy tờ liên quan đến quá trình phục vụ theo danh mục.
- Nộp hồ sơ đúng hạn, giữ lại giấy biên nhận hoặc ghi rõ ngày nộp, người nhận.
- Tham gia khám sức khoẻ, kiểm tra thể lực nếu có, và thẩm tra lý lịch theo lịch của cơ quan sơ tuyển.
- Theo dõi kết quả sơ tuyển; nếu đạt, đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT các môn trong tổ hợp và bài thi đánh giá nếu là trường công an.
- Đăng ký nguyện vọng theo hướng dẫn và theo dõi kết quả xét tuyển.
Người đã xuất ngũ thường có lợi thế là đã quen với kỷ luật, giờ giấc và thể lực. Nhưng họ hay bất lợi ở phần thủ tục, vì lâu không làm việc với trường học và địa phương. Ghi lại mọi mốc thời gian vào một tờ giấy dán ở chỗ dễ thấy là cách đơn giản để không lỡ hạn.
Trường quân đội và trường công an: chỗ người đã xuất ngũ cần soát riêng
Hai hệ thống tuyển sinh có nhiều điểm giống nhau nhưng do hai bộ khác nhau ban hành văn bản. Người đã xuất ngũ hay đăng ký cả hai nên cần soát từng hệ một, không suy từ hệ này sang hệ kia.
| Điểm cần soát | Trường quân đội | Trường công an |
|---|---|---|
| Văn bản gốc | Thông báo tuyển sinh của Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng và của từng trường | Đề án, hướng dẫn tuyển sinh của Bộ Công an và của từng trường |
| Nơi nhận hồ sơ sơ tuyển | Cơ quan quân sự nơi đăng ký thường trú theo hướng dẫn hiện hành | Công an nơi đăng ký thường trú theo hướng dẫn hiện hành |
| Bài thi | Xét theo phương thức trường công bố, phổ biến là dùng điểm thi tốt nghiệp THPT các môn trong tổ hợp | Thường có thêm bài thi đánh giá của Bộ Công an theo mã bài thi của ngành |
| Đối tượng người đã hoàn thành nghĩa vụ | Xem mục đối tượng và giới hạn tuổi trong thông báo năm đó | Xem mục đối tượng trong đề án năm đó, có thể khác bên quân đội |
| Đăng ký song song | Hỏi rõ quy định về việc đã sơ tuyển bên này có được sơ tuyển bên kia không | Như bên trái, theo hướng dẫn năm hiện hành |
Nếu hai văn bản cho câu trả lời khác nhau về cùng một tình huống, đó không phải mâu thuẫn mà là hai bộ quy định riêng. Bạn làm theo đúng văn bản của hệ mình đăng ký, và khi muốn theo cả hai, hỏi cả hai cơ quan tiếp nhận ngay từ đầu để không phải chọn vội vào phút cuối.
Giấy tờ riêng mà người đã xuất ngũ nên chuẩn bị
Ngoài hồ sơ chung như mọi thí sinh, người đã xuất ngũ thường cần thêm một số giấy tờ liên quan đến thời gian phục vụ. Danh mục chính xác do cơ quan tiếp nhận hướng dẫn; các loại hay được hỏi đến gồm:
- Quyết định xuất ngũ hoặc giấy tờ chứng nhận đã hoàn thành nghĩa vụ, kèm bản sao theo hình thức được yêu cầu.
- Giấy tờ thể hiện quá trình phục vụ, khen thưởng nếu có, khi hướng dẫn yêu cầu hoặc khi dùng để xét ưu tiên.
- Giấy tờ liên quan đến chế độ ưu tiên đối tượng trong tuyển sinh, nếu quy chế năm đó áp dụng cho người đã hoàn thành nghĩa vụ.
- Bằng tốt nghiệp THPT, học bạ, giấy khai sinh, căn cước như thí sinh khác.
Hãy giữ bản gốc quyết định xuất ngũ cẩn thận vì giấy tờ này còn dùng cho nhiều việc khác sau này, như đăng ký chế độ, học nghề hay tìm việc. Chụp lại và cất bản sao ở nơi an toàn.
Nếu bị thất lạc giấy tờ trong quá trình chuyển về địa phương, hãy hỏi cơ quan quân sự hoặc công an nơi đăng ký thường trú về cách xin xác nhận lại theo quy định, càng sớm càng tốt trước mùa tuyển sinh.
Chế độ học tập dành cho người đã hoàn thành nghĩa vụ
Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015 có nhóm quy định về chế độ dành cho hạ sĩ quan, binh sĩ khi xuất ngũ, trong đó có những điểm liên quan đến học tập: bảo lưu kết quả học tập hoặc quyền nhập học đối với người đã trúng tuyển, đang học trước khi nhập ngũ, hỗ trợ đào tạo nghề, và một số ưu tiên trong tuyển sinh, tuyển dụng. Mức hỗ trợ, cách áp dụng và văn bản hướng dẫn chi tiết có thể thay đổi, nên bạn cần kiểm quy định hiện hành.
Trong tuyển sinh đại học nói chung, quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo có các diện ưu tiên đối tượng, trong đó có diện liên quan đến quân nhân. Việc người đã xuất ngũ có còn thuộc diện nào không, và cộng bao nhiêu, phụ thuộc quy chế năm đó và hoàn cảnh cụ thể. Bạn hỏi cơ quan tiếp nhận hồ sơ hoặc xem phần ưu tiên trong quy chế, đừng tự cộng điểm theo lời truyền miệng.
Nói chung, chế độ ưu tiên có ý nghĩa nhưng không thay được điểm số. Phần quyết định vẫn là bạn đạt sơ tuyển và có điểm thi đủ cạnh tranh. Hãy coi điểm ưu tiên, nếu có, là phần cộng thêm chứ không phải lý do để ôn ít đi.
Lấy lại nhịp học sau thời gian tại ngũ
Bắt đầu từ kiến thức nền. Sau hai năm không đụng tới sách, phần lớn người xuất ngũ quên đáng kể. Bắt đầu lại từ sách giáo khoa lớp 10, 11 không phải là chậm mà là chắc.
Tận dụng thói quen kỷ luật. Giờ giấc quân ngũ là tài sản: dậy đúng giờ, học theo khung cố định mỗi ngày như một nhiệm vụ. Người xuất ngũ giữ được nhịp này thường tiến bộ nhanh hơn thí sinh tự do khác.
Cân nhắc giữa đi làm và ôn thi. Nhiều người vừa về đã phải đi làm phụ giúp gia đình. Nếu vậy, hãy chọn công việc có giờ giấc ổn định và nói rõ với gia đình về mục tiêu dự tuyển để được hỗ trợ thời gian.
Chuẩn bị một phương án dự phòng. Giới hạn tuổi khiến cơ hội thường chỉ còn một hoặc hai mùa. Song song với việc dự tuyển trường quân đội, công an, bạn nên có kế hoạch cho trường hợp chưa trúng tuyển, như đăng ký nguyện vọng đại học dân sự hay học nghề.
Câu hỏi thường gặp
Chiến sĩ nghĩa vụ quân đội đã xuất ngũ có được thi vào trường công an không?
Điều này phụ thuộc đề án tuyển sinh của Bộ Công an năm hiện hành, trong đó quy định đối tượng được dự tuyển và điều kiện kèm theo. Bạn đọc phần đối tượng trong đề án và hỏi công an nơi đăng ký thường trú để biết chính xác trường hợp của mình.
Xuất ngũ đã lâu có còn được xét như người vừa hoàn thành nghĩa vụ không?
Một số quy định có thể gắn với khoảng thời gian kể từ khi xuất ngũ, một số thì không. Không có câu trả lời chung cho mọi năm và mọi hệ thống. Bạn mang quyết định xuất ngũ đến cơ quan tiếp nhận hồ sơ và hỏi trực tiếp, kèm câu hỏi cụ thể về điều kiện áp dụng cho mình.
Người đã xuất ngũ có phải khám sức khoẻ lại không, dù đã từng đạt khi nhập ngũ?
Có. Khám sức khoẻ sơ tuyển vào trường theo tiêu chuẩn của năm tuyển sinh và do hội đồng được giao tổ chức. Sức khoẻ có thể thay đổi sau thời gian phục vụ, và tiêu chuẩn vào trường cũng khác tiêu chuẩn nhập ngũ, nên không dùng kết quả cũ thay thế được.
Đã quá tuổi dự tuyển thì còn con đường nào vào lực lượng vũ trang không?
Mỗi ngành có các hình thức tuyển chọn, tuyển dụng khác nhau với điều kiện riêng, ví dụ như tuyển quân nhân chuyên nghiệp hay tuyển dụng theo quy định của ngành công an. Bạn tìm hiểu theo văn bản hiện hành và hỏi cơ quan có thẩm quyền ở địa phương, tránh tin vào lời hứa "lo cho vào ngành" có kèm tiền.
Có nên vừa đi làm vừa ôn thi sau khi xuất ngũ không?
Nhiều người buộc phải làm vậy và vẫn thành công. Chìa khoá là công việc có giờ giấc ổn định để giữ được khung ôn hằng ngày, và gia đình hiểu mục tiêu của bạn. Nếu công việc thay ca thất thường, hãy tính lại quỹ giờ thật trước khi lập kế hoạch ôn.
Chế độ bảo lưu kết quả học tập khi xuất ngũ áp dụng cho ai?
Theo Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, chế độ này hướng tới người đã đang học hoặc đã có giấy gọi vào học trước khi nhập ngũ. Người chưa từng trúng tuyển trước khi nhập ngũ thì không có kết quả để bảo lưu mà dự tuyển như thí sinh khác. Chi tiết theo văn bản hướng dẫn hiện hành.