Có bệnh nền hay từng phẫu thuật không có nghĩa là chắc chắn không thi được trường quân đội, công an, nhưng cũng không ai trả lời được "được hay không" cho mọi trường hợp: kết luận phụ thuộc bệnh gì, mức độ, đã ổn định hay chưa, có ảnh hưởng chức năng hay không, và tiêu chuẩn sức khoẻ của khối, trường bạn thi. Người có thẩm quyền kết luận là hội đồng khám sức khoẻ, dựa trên khám thực tế và hồ sơ của bạn.
Vì vậy bài này không chẩn đoán và không phán bệnh nào đạt, bệnh nào không. Bài chỉ hướng dẫn gia đình cách làm đúng: đi khám bác sĩ chuyên khoa sớm, chuẩn bị hồ sơ bệnh án, đọc tiêu chuẩn của năm thi, hỏi cán bộ tuyển sinh, khai trung thực, và tính phương án dự phòng.
Vì sao không có câu trả lời chung
Một cái tên bệnh có thể bao gồm rất nhiều mức độ. Hen phế quản ở một người có thể chỉ là vài cơn hồi nhỏ, nhiều năm nay không tái phát; ở người khác là bệnh đang phải dùng thuốc hằng ngày. Một ca gãy xương cũ có thể đã liền hoàn toàn, vận động bình thường; hoặc còn hạn chế gấp duỗi khớp. Một ca mổ tim bẩm sinh từ nhỏ có thể đã được bác sĩ tim mạch theo dõi và kết luận chức năng tim bình thường, hoặc còn tổn thương tồn lưu.
Tiêu chuẩn sức khoẻ của quân đội và công an được viết theo cách đó: không chỉ nêu tên bệnh mà còn mức độ, di chứng, ảnh hưởng chức năng, và cho điểm tương ứng. Vì thế, câu hỏi "bị bệnh X có thi được không" trên các diễn đàn thường nhận những câu trả lời trái ngược, vì mỗi người kể một trường hợp khác.
Thêm nữa, tiêu chuẩn có thể khác giữa khối quân đội và công an, giữa các trường, và văn bản quy định có thể được sửa theo thời gian. Câu trả lời đáng tin duy nhất đến từ bác sĩ khám trực tiếp bạn, kết hợp với hội đồng khám tuyển theo văn bản hiện hành.
Một số tình trạng hay được hỏi và việc nên làm
Bảng dưới không kết luận gì về khả năng đạt. Nó chỉ gợi ý gia đình nên chuẩn bị gì với một số tình trạng thường được hỏi.
| Tình trạng | Nên làm trước kỳ sơ tuyển |
|---|---|
| Hen phế quản, viêm mũi dị ứng | Khám chuyên khoa hô hấp hoặc dị ứng, đánh giá mức độ kiểm soát; mang theo hồ sơ điều trị, kết quả đo chức năng hô hấp nếu bác sĩ chỉ định |
| Viêm gan virus | Khám chuyên khoa tiêu hoá hoặc truyền nhiễm, xét nghiệm theo chỉ định để biết tình trạng hiện tại; giữ kết quả |
| Tim bẩm sinh đã phẫu thuật, tiếng thổi ở tim | Khám tim mạch, siêu âm tim theo chỉ định; xin kết luận về chức năng tim và khả năng gắng sức |
| Gãy xương, đứt dây chằng, phẫu thuật xương khớp | Khám chấn thương chỉnh hình, chụp phim kiểm tra; hỏi bác sĩ về mức hồi phục và có còn dụng cụ kết hợp xương không |
| Bàn chân bẹt, cong vẹo cột sống | Khám chuyên khoa để đánh giá mức độ; tập luyện theo hướng dẫn nếu có |
| Thoát vị bẹn, giãn tĩnh mạch | Khám ngoại khoa; hỏi bác sĩ có chỉ định điều trị không và thời gian hồi phục |
| Từng điều trị vấn đề tâm lý, co giật | Khám chuyên khoa thần kinh hoặc tâm thần; giữ hồ sơ; trao đổi trung thực với bác sĩ |
Với mọi tình trạng, ba thứ cần có trong tay trước buổi khám là: kết luận gần nhất của bác sĩ chuyên khoa, các giấy tờ điều trị cũ, và câu hỏi cụ thể đã chuẩn bị để hỏi cán bộ tuyển sinh.
Lộ trình năm bước cho gia đình có con mang bệnh nền
Nếu con bạn có một bệnh nền hay từng phẫu thuật và muốn thi trường quân đội, công an, đây là trình tự nên làm, bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng từ lớp 10 hoặc 11.
- Gom hồ sơ cũ. Tìm lại giấy ra viện, phiếu phẫu thuật, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh qua các năm. Sắp theo thời gian vào một bìa riêng.
- Khám chuyên khoa hiện tại. Đưa con đi khám đúng chuyên khoa, nói rõ dự định thi trường lực lượng vũ trang để bác sĩ đánh giá tình trạng hiện tại, mức ổn định và khả năng gắng sức.
- Đọc tiêu chuẩn và hỏi cán bộ tuyển sinh. Đọc phần sức khoẻ trong thông báo tuyển sinh năm gần nhất; mang kết luận của bác sĩ tới hỏi cán bộ tuyển sinh ở cơ quan quân sự hoặc công an nơi đăng ký thường trú.
- Điều trị và theo dõi. Nếu bác sĩ có chỉ định điều trị, làm sớm để có thời gian hồi phục. Không trì hoãn điều trị vì sợ để lại dấu vết trong hồ sơ.
- Chuẩn bị phương án dự phòng. Song song, chọn các nguyện vọng đại học dân sự phù hợp với sở thích và sức khoẻ của con, để kỳ thi tốt nghiệp vẫn mở ra lựa chọn khác.
Lộ trình này cũng giúp con chủ động với sức khoẻ của mình, một kỹ năng có giá trị lâu dài, dù kết quả sơ tuyển thế nào.
Khai trung thực: vì sao đây là lựa chọn duy nhất đúng
Có gia đình nghĩ rằng bệnh đã khỏi từ lâu thì không cần nhắc, hoặc lo khai ra sẽ bị loại nên định im lặng. Lực Lượng khuyên ngược lại, vì ba lý do. Thứ nhất, bác sĩ khám tuyển có kinh nghiệm phát hiện dấu vết phẫu thuật, sẹo, dấu hiệu bệnh mạn tính; không khai mà bị phát hiện thì sự thiếu trung thực bị đánh giá nặng hơn cả bản thân bệnh.
Thứ hai, hồ sơ sức khoẻ đi theo bạn suốt quá trình học tập và công tác. Học viên có thể được khám lại khi nhập học và định kỳ sau đó. Phát hiện khai sai ở giai đoạn sau có thể dẫn đến bị loại khỏi trường, với hệ quả lớn hơn nhiều so với không đạt ở vòng sơ tuyển.
Thứ ba và quan trọng nhất, môi trường huấn luyện có cường độ cao. Một bệnh nền bị giấu đi không được theo dõi, không có thuốc dự phòng, có thể trở nặng đúng lúc bạn ở xa nhà, giữa một đợt hành quân. Khai đúng giúp hội đồng đánh giá đúng, và nếu bạn được nhận, giúp đơn vị biết để hỗ trợ khi cần.
Tuyệt đối không ngưng thuốc điều trị trước kỳ khám để che triệu chứng; với một số bệnh như hen, động kinh, ngưng thuốc đột ngột có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Những câu nên hỏi bác sĩ chuyên khoa
Tình trạng hiện tại thế nào? Bệnh đang ổn định, đã khỏi hay còn hoạt động; có di chứng gì không; ảnh hưởng ra sao đến chức năng của cơ quan liên quan.
Khả năng gắng sức ra sao? Con có thể tham gia tập luyện cường độ cao, chạy dài, mang vác được không; có giới hạn nào cần biết.
Có cần làm thêm thăm dò gì không? Xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, đo chức năng nào giúp đánh giá đầy đủ, và kết quả đó có giá trị trong bao lâu.
Có chỉ định điều trị nào nên làm sớm không? Nếu có, thời gian hồi phục bao lâu, nên làm vào lúc nào để không ảnh hưởng học tập và kỳ sơ tuyển. Hỏi thêm sau điều trị cần tái khám mấy lần, vì kết quả tái khám gần ngày sơ tuyển thường có giá trị hơn một kết luận cũ.
Bác sĩ có thể ghi kết luận rõ ràng không? Một bản kết luận ghi rõ chẩn đoán, quá trình điều trị, tình trạng hiện tại giúp hội đồng khám tuyển hiểu nhanh và đúng. Đây là giấy tờ y khoa trung thực, không phải "giấy đẹp" để qua khám.
Bệnh nền và việc rèn thể lực trước kỳ sơ tuyển
Học sinh có bệnh nền thường lúng túng giữa hai lời khuyên: phải rèn thể lực để thi trường, nhưng lại sợ tập làm bệnh nặng thêm. Lời giải không nằm ở diễn đàn mà ở bác sĩ điều trị. Hãy hỏi cụ thể: con được tập loại nào, cường độ đến đâu, cần dấu hiệu gì thì dừng, có cần dùng thuốc dự phòng trước khi tập không.
Với nhiều bệnh đã ổn định, vận động đều đặn theo hướng dẫn lại giúp ích. Ví dụ, người hen được kiểm soát tốt thường vẫn tập được nếu khởi động kỹ, mang theo thuốc theo chỉ định và tránh không khí quá lạnh, bụi; người từng chấn thương xương khớp có thể cần tập phục hồi chức năng trước rồi mới tăng dần cường độ. Ngược lại, có những tình trạng bác sĩ sẽ yêu cầu hạn chế gắng sức, và khi đó nên nghe theo.
Ghi nhật ký tập luyện kèm triệu chứng giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn ở lần tái khám. Nhật ký đó cũng là bằng chứng trung thực về khả năng vận động của con, có thể mang theo khi hỏi cán bộ tuyển sinh.
Nếu kết luận không đạt vì bệnh nền
Không đạt sức khoẻ vì một bệnh nền là chuyện tiêu chuẩn tuyển chọn của một nhóm ngành đặc thù, không phải phán xét về giá trị hay ý chí của con. Phụ huynh nên cùng con nhìn nhận điều đó, tránh trách móc hay tạo cảm giác con có lỗi vì bệnh của mình.
Hãy hỏi rõ chỉ tiêu nào không đạt, và tiêu chuẩn đó có khác ở trường, ngành nào khác trong cùng khối hay không. Có những trường hợp một ngành không phù hợp nhưng ngành khác có yêu cầu khác. Nếu không còn lựa chọn trong khối, những ngành dân sự liên quan, như luật, an ninh mạng, quản lý khẩn cấp, kỹ thuật, vẫn là con đường đóng góp cho xã hội.
Cuối cùng, mọi lời đề nghị "lo" cho đạt sức khoẻ đều là dấu hiệu lừa đảo. Đừng đánh đổi tiền bạc và sự an toàn sức khoẻ của con lấy một lời hứa không ai bảo đảm được. Gặp những lời đề nghị như vậy, hãy báo cơ quan công an.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh đã khỏi từ nhỏ có cần khai không?
Nên khai, kèm giấy tờ chứng minh đã khỏi hoặc kết luận hiện tại của bác sĩ. Hội đồng cần biết tiền sử để đánh giá đúng. Một bệnh đã khỏi hoàn toàn, có giấy tờ rõ ràng, thường được nhìn nhận khác hẳn một bệnh bị phát hiện mà không có thông tin.
Từng mổ ruột thừa có ảnh hưởng tới sơ tuyển không?
Bác sĩ sẽ xem vết mổ và hỏi về quá trình hồi phục. Mức ảnh hưởng tuỳ tiêu chuẩn hiện hành và tình trạng thực tế. Hãy mang theo giấy ra viện và khai rõ, đồng thời hỏi cán bộ tuyển sinh nếu còn băn khoăn.
Có nên hoãn điều trị để hồ sơ không có dấu vết bệnh?
Không nên. Hoãn điều trị có thể làm bệnh nặng thêm, và dấu hiệu bệnh vẫn có thể được phát hiện khi khám. Điều trị đúng lúc vừa bảo vệ sức khoẻ, vừa cho bạn cơ hội tốt nhất để được đánh giá ở tình trạng ổn định.
Bác sĩ nói con khoẻ bình thường thì có chắc đạt sơ tuyển không?
Không chắc chắn, vì kết luận của bác sĩ điều trị là đánh giá y khoa, còn hội đồng khám tuyển đối chiếu với tiêu chuẩn tuyển chọn riêng của ngành. Tuy vậy, kết luận của bác sĩ là thông tin quan trọng để mang theo khi khám.
Có thể hỏi trước hội đồng về trường hợp của con không?
Bạn nên mang hồ sơ đến hỏi cán bộ tuyển sinh ở cơ quan quân sự hoặc công an nơi đăng ký sơ tuyển. Họ có thể giải thích quy định và quy trình. Kết luận chính thức vẫn chỉ có sau khi khám thực tế.