Khi con đã vào học trường quân đội hoặc công an, việc của phụ huynh chuyển từ lo cho con thi sang đồng hành từ xa: liên lạc theo giờ con được phép, thăm gặp đúng quy định của trường, hỗ trợ tài chính vừa phải và là chỗ dựa tinh thần khi con gặp khó. Can thiệp quá sâu vào việc của nhà trường, gọi điện liên tục hay nhờ người "gửi gắm" thường gây hại nhiều hơn giúp.
Bài này dành cho cha mẹ có con là học viên, nhất là những gia đình lần đầu có con sống trong môi trường quân sự. Quy định cụ thể về giờ dùng điện thoại, lịch thăm gặp, đồ được gửi do từng trường ban hành; những gì dưới đây là kinh nghiệm chung để bạn biết nên hỏi gì và làm gì.
Những tháng đầu: chuẩn bị tinh thần cho cả nhà
Ba tháng đầu thường là giai đoạn khó nhất với cả con lẫn bố mẹ. Con phải làm quen với điều lệnh, nội vụ, cường độ luyện tập và việc bị hạn chế liên lạc. Bố mẹ thì bỗng không còn nghe được giọng con mỗi tối, không biết con ăn ngủ thế nào. Nhiều phụ huynh kể rằng họ lo nhiều hơn chính con mình.
Hiểu rằng sự hạn chế liên lạc là quy định chung chứ không phải dấu hiệu con gặp chuyện sẽ giúp bạn bình tĩnh hơn. Nếu con có vấn đề sức khoẻ hay sự cố nghiêm trọng, nhà trường có trách nhiệm thông báo cho gia đình qua kênh chính thức. Việc của bạn là giữ số điện thoại liên lạc mà trường đã ghi nhận luôn hoạt động.
Khi con gọi về và than mệt, nhớ nhà, đó là chuyện bình thường. Bạn nên lắng nghe, ghi nhận sự vất vả của con, kể vài chuyện vui trong nhà, tránh những câu như "biết thế đã không cho đi" hay "cố mà chịu". Câu hỏi mở như "hôm nay có gì làm con thấy tự hào không" giúp con nhìn thấy cả phía tích cực của một ngày mệt nhọc.
Liên lạc: ít mà đều tốt hơn nhiều mà rối
Thống nhất một khung giờ. Hỏi con giờ nào được dùng điện thoại theo quy định của trường, rồi chọn một khung giờ cố định trong tuần để gọi. Con biết lúc nào bố mẹ chờ, bố mẹ biết lúc nào nên yên tâm.
Không gọi dồn dập khi con không nghe máy. Ngoài giờ cho phép, con thường không giữ hoặc không được dùng điện thoại. Gọi liên tục hay nhắn tin dồn dập chỉ làm bạn thêm lo, đôi khi làm con bị nhắc nhở.
Không gọi thẳng cho cán bộ quản lý vì những chuyện nhỏ. Cán bộ quản lý là đầu mối khi có việc thật sự cần thiết. Gọi để hỏi con ăn có ngon không hay con có được ngủ đủ không khiến con ngại với đồng đội và cán bộ.
Viết thư tay vẫn có giá trị. Nhiều học viên kể rằng một lá thư của bố mẹ đọc lại được nhiều lần, có sức nặng khác hẳn tin nhắn. Hỏi trường về cách gửi thư cho học viên nếu muốn thử.
Giữ kín thông tin của con trên mạng xã hội. Không đăng ảnh con trong doanh trại, không tiết lộ đơn vị, lịch huấn luyện của con. Ngoài yêu cầu của ngành, đây còn là cách tránh kẻ xấu dùng thông tin để lừa gia đình.
Thăm con ở trường: làm theo đúng quy trình
Phần lớn trường có lịch và khu vực tiếp đón thân nhân. Một chuyến thăm suôn sẻ thường đi theo các bước:
- Hỏi con hoặc xem thông báo của trường về ngày giờ được thăm, có cần đăng ký trước không.
- Hỏi con lịch học, lịch huấn luyện để tránh trùng đợt dã ngoại hay kiểm tra.
- Mang theo căn cước, khai báo tại cổng theo hướng dẫn của bộ phận tiếp đón.
- Gặp con ở khu vực quy định, không đề nghị vào khu doanh trại, phòng ở nếu không được phép.
- Giữ thời gian thăm theo quy định, để con quay về sinh hoạt đúng giờ.
- Không chụp ảnh ở những khu vực có biển cấm hoặc khi được nhắc nhở.
Một số gia đình ở xa chỉ thăm được vài lần trong cả khoá học. Điều đó không sao: con cần sự yên tâm rằng gia đình vẫn ổn hơn là những chuyến thăm thường xuyên. Nhiều học viên còn thấy áp lực khi bố mẹ vượt đường xa chỉ để gặp mình chốc lát.
Khi gặp con, bạn nên để ý những điều con không nói ra: con có gầy đi nhiều không, có vết thương nào chưa được chăm sóc không, tinh thần có vui không. Nếu thấy điều gì bất thường, hãy hỏi nhẹ nhàng khi chỉ có hai người, đừng tra hỏi trước mặt bạn bè của con.
Gửi đồ và hỗ trợ tài chính: vừa đủ là tốt
Học viên được bảo đảm ăn, ở, trang phục và có phụ cấp theo chế độ, nên nhu cầu vật chất không nhiều. Khi muốn gửi đồ hay tiền, bạn có thể tham khảo:
- Hỏi con cần gì trước, đừng gửi theo suy nghĩ của mình. Đồ dư thừa chiếm chỗ tủ cá nhân và có thể không được phép giữ.
- Ưu tiên đồ dùng cá nhân thiết yếu, thuốc thông thường đã được bác sĩ kê cho con, đồ ăn khô ít, đóng gói kín.
- Không gửi đồ uống có cồn, thuốc lá, thiết bị điện tử ngoài danh mục cho phép hay bất cứ thứ gì trường đã nêu là không được mang.
- Hỗ trợ tiền mặt một khoản nhỏ, đều đặn, thống nhất trước với con, tránh gửi nhiều một lúc.
- Khuyến khích con tự ghi chép chi tiêu, coi đây là bài học quản lý tài chính đầu tiên.
Có phụ huynh muốn bù đắp sự vất vả của con bằng tiền. Ý định đó tốt, nhưng trong môi trường tập thể, việc một học viên có nhiều tiền hơn hẳn bạn bè dễ tạo khoảng cách và cám dỗ chi tiêu không cần thiết.
Cuộc gọi báo "con bị tai nạn, chuyển tiền gấp": cách nhận ra
Một kiểu lừa đảo nhắm vào phụ huynh có con học xa nhà là gọi điện tự xưng cán bộ nhà trường, bác sĩ hay đồng đội, báo con bị tai nạn hoặc vi phạm, yêu cầu chuyển tiền gấp để cấp cứu hay "xử lý cho êm". Kẻ gian thường biết tên con, tên trường nhờ thông tin công khai trên mạng xã hội, khiến bố mẹ dễ hoảng mà làm theo.
Nguyên tắc cần nhớ: nhà trường không yêu cầu gia đình chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để cấp cứu hay giải quyết vi phạm. Khi nhận cuộc gọi như vậy, bạn hãy bình tĩnh, gác máy, gọi lại cho con theo khung giờ quen hoặc liên hệ đầu mối chính thức của trường đã được thông báo khi nhập học. Không chuyển tiền, không cung cấp mã xác thực, không cài ứng dụng theo hướng dẫn qua điện thoại.
Nếu đã lỡ chuyển tiền, hãy liên hệ ngay ngân hàng để đề nghị hỗ trợ và trình báo cơ quan công an nơi gần nhất. Giữ lại số điện thoại, tin nhắn, thông tin tài khoản đã chuyển làm căn cứ. Cách phòng tốt nhất vẫn là hạn chế đăng thông tin về con lên mạng và thống nhất với con một "câu hỏi kiểm tra" chỉ người trong nhà biết.
Khi con gặp khó: biết lúc nào nên lên tiếng
Con than mệt, nhớ nhà. Lắng nghe, động viên, không cần can thiệp. Đây là phần bình thường của quá trình thích nghi.
Con buồn bã kéo dài, mất ngủ, nói muốn bỏ học. Khuyến khích con trao đổi với cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm. Nếu tình trạng không cải thiện, gia đình có thể liên hệ đầu mối chính thức của trường để phối hợp. Bài về thôi học trong cùng danh mục có hướng dẫn cụ thể hơn.
Con kể bị đối xử không đúng. Ghi nhận lời con, hỏi rõ sự việc, khuyến khích con phản ánh qua kênh của nhà trường. Gia đình có thể gửi kiến nghị bằng văn bản tới nhà trường. Tránh đăng lên mạng xã hội khi chưa rõ sự việc.
Con có vấn đề sức khoẻ. Nhắc con báo quân y hoặc y tế của trường, không tự ý dùng thuốc kéo dài. Gia đình giữ hồ sơ khám chữa bệnh cũ của con để cung cấp khi cần.
Kết quả học tập đi xuống. Hỏi thăm nhẹ nhàng, tìm nguyên nhân cùng con. Áp lực nặng từ gia đình thường làm tình hình tệ hơn.
Năm cuối và ngày tốt nghiệp: cùng con chuẩn bị cho bước phân công
Năm cuối là lúc con bận nhất: thực tập ở đơn vị, ôn thi tốt nghiệp, chuẩn bị kê khai nguyện vọng phân công. Gia đình thường sốt ruột muốn biết con sẽ về đâu. Điều nên làm là giúp con chuẩn bị giấy tờ về hoàn cảnh gia đình nếu nhà trường yêu cầu, và thống nhất trước trong nhà rằng dù được phân công về đâu, cả nhà vẫn ủng hộ con.
Phụ huynh nên tránh hai việc: tạo áp lực "phải về gần nhà bằng mọi giá" và tìm người quen hỏi dò hay tác động. Phân công là quyết định của tổ chức dựa trên nhu cầu và tiêu chí; mọi lời hứa lo được nơi công tác để đổi lấy tiền đều đáng ngờ. Bài về phân công công tác trong cùng danh mục giải thích kỹ hơn cách việc này diễn ra.
Ngày tốt nghiệp, nhận quân hàm hoặc cấp bậc hàm là dấu mốc lớn của cả gia đình. Nếu trường mời thân nhân dự lễ, bạn nên sắp xếp đến dự, mặc trang phục lịch sự và tuân thủ hướng dẫn của ban tổ chức. Sau buổi lễ, con có thể chỉ còn ít ngày trước khi lên đơn vị mới; đó là khoảng thời gian quý để cả nhà ở bên nhau và giúp con chuẩn bị hành trang.
Câu hỏi thường gặp
Phụ huynh có được gọi điện cho học viên bất cứ lúc nào không?
Không. Học viên chỉ dùng điện thoại trong khung giờ trường cho phép. Gia đình nên thống nhất với con một khung giờ cố định. Khi có việc khẩn cấp, liên hệ đầu mối chính thức của trường đã được thông báo khi nhập học.
Có được gửi đồ ăn vào trường cho con không?
Tuỳ quy định của trường. Nhiều nơi cho gửi đồ ăn khô, đóng gói kín với số lượng vừa phải, một số nơi hạn chế. Hỏi con hoặc bộ phận tiếp đón trước khi gửi, tránh mang đồ trường cấm.
Nhận cuộc gọi báo con bị tai nạn cần chuyển tiền thì làm gì?
Gác máy, không chuyển tiền, gọi lại cho con theo khung giờ quen hoặc liên hệ đầu mối chính thức của trường. Nhà trường không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để cấp cứu. Lỡ chuyển rồi thì báo ngân hàng và công an ngay.
Con muốn bỏ học, bố mẹ nên làm gì đầu tiên?
Lắng nghe hết lý do trước khi phản ứng. Khuyến khích con trao đổi với cán bộ quản lý, rồi cả nhà tìm hiểu thủ tục và hệ quả, kể cả nghĩa vụ bồi hoàn nếu có. Tuyệt đối không để con tự ý rời trường.
Phụ huynh có nên nhờ người quen "gửi gắm" con với cán bộ không?
Không nên. Việc gửi gắm không giúp con học tốt hơn mà có thể khiến con bị nhìn nhận không công bằng với đồng đội. Người hứa chăm sóc riêng để nhận tiền là dấu hiệu lừa đảo cần cảnh giác.
Gia đình có được dự lễ tốt nghiệp của con không?
Nhiều trường tổ chức lễ tốt nghiệp, lễ trao quân hàm hoặc cấp bậc hàm có mời thân nhân tham dự theo kế hoạch. Thông tin cụ thể do trường thông báo vào năm cuối; gia đình nên chuẩn bị sớm nếu ở xa.