Vào học viện, trường sĩ quan quân đội có nhiều đường, nhưng đường nào cũng bắt đầu từ cùng một cửa: phải đạt sơ tuyển. Sau khi có kết luận sơ tuyển đạt, thí sinh mới được xét theo một hoặc nhiều phương thức mà trường công bố trong năm đó. Những năm gần đây, các phương thức hay gặp gồm xét tuyển thẳng, xét tuyển từ nguồn học sinh giỏi bậc trung học phổ thông, xét tuyển bằng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, và xét tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Bài này giải thích từng phương thức ở mức nguyên lý: nó dành cho ai, dùng dữ liệu gì, và chọn đường nào hợp với sức học của bạn. Tên phương thức, tỷ lệ chỉ tiêu dành cho từng đường và điều kiện chi tiết thay đổi theo năm, nên mọi chỗ cụ thể đều phải đối chiếu với thông báo tuyển sinh năm hiện hành của Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng và đề án của từng trường.
Sơ tuyển là điều kiện chung, phương thức là cách so điểm
Nhiều học sinh lớp 12 nhầm giữa sơ tuyển và xét tuyển. Sơ tuyển trả lời câu hỏi "bạn có đủ tiêu chuẩn để vào trường quân đội không": chính trị, đạo đức, sức khoẻ, độ tuổi, trình độ văn hoá. Xét tuyển trả lời câu hỏi khác: "trong số những người đã đủ tiêu chuẩn, ai được gọi nhập học". Một thí sinh điểm rất cao nhưng chưa sơ tuyển, hoặc sơ tuyển không đạt, sẽ không có tên trong danh sách xét của trường quân đội, dù có đăng ký nguyện vọng trên hệ thống chung.
Vì vậy việc chọn phương thức chỉ có nghĩa khi bạn đã đi đúng lộ trình sơ tuyển theo hướng dẫn của cơ quan quân sự nơi đăng ký thường trú, hoặc của đơn vị nếu bạn là quân nhân tại ngũ. Quy trình sơ tuyển có bài riêng trong danh mục sơ tuyển của trang; ở đây chỉ nhấn một điều: hồ sơ sơ tuyển thường hỏi bạn dự kiến xét theo phương thức nào, nên cần nghĩ trước chứ không đợi có điểm mới tính.
Một điểm nữa: mỗi trường có thể không dùng đủ mọi phương thức. Có trường dành phần lớn chỉ tiêu cho xét điểm thi tốt nghiệp, có trường mở thêm đường học sinh giỏi hoặc đánh giá năng lực với một tỷ lệ nhỏ. Vì thế, hãy đọc đề án của chính trường mình nhắm tới, vì thông tin chung trên mạng thường gộp nhiều trường lại với nhau.
Bốn phương thức hay gặp và dữ liệu mỗi đường dùng
Bảng dưới tóm tắt các phương thức thường xuất hiện trong thông báo tuyển sinh quân đội những năm gần đây. Đây là khung để bạn đọc thông báo, không phải danh sách áp dụng cho mọi trường mọi năm.
| Phương thức | Dành cho ai | Dữ liệu dùng để xét | Lưu ý khi đọc thông báo |
|---|---|---|---|
| Xét tuyển thẳng | Thí sinh thuộc diện tuyển thẳng theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo và quy định của Bộ Quốc phòng, ví dụ đạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế ở môn phù hợp | Giải thưởng, thành tích đã được công nhận | Môn đạt giải phải khớp ngành; vẫn phải sơ tuyển đạt |
| Xét tuyển từ nguồn học sinh giỏi | Học sinh có kết quả học tập tốt ở trung học phổ thông, có thể kèm giải cấp tỉnh hoặc chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế | Kết quả học tập các năm, giải thưởng, chứng chỉ theo điều kiện của trường | Điều kiện tối thiểu và cách quy đổi do từng trường quy định |
| Xét tuyển bằng kết quả đánh giá năng lực | Thí sinh đã dự kỳ thi đánh giá năng lực do các đại học quốc gia tổ chức, nếu trường có dùng | Điểm bài thi đánh giá năng lực | Không phải trường nào cũng dùng; kiểm đúng kỳ thi được chấp nhận |
| Xét tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp | Phần lớn thí sinh | Điểm các môn thi tốt nghiệp theo tổ hợp của ngành | Thường là đường chiếm nhiều chỉ tiêu nhất |
Bạn để ý cột cuối: cùng một tên phương thức, nhưng mỗi trường đặt điều kiện khác nhau. Ví dụ giả định: hai trường cùng mở đường học sinh giỏi, một trường đòi học lực giỏi cả ba năm, trường kia chỉ xét hai năm cuối và yêu cầu thêm giải cấp tỉnh. Đừng suy điều kiện trường này sang trường khác.
Xét tuyển thẳng: ai thật sự thuộc diện
Diện tuyển thẳng hẹp hơn nhiều người nghĩ. Thông thường chỉ những thí sinh đạt giải cao ở kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, hoặc thuộc một số đối tượng đặc biệt mà quy chế nêu tên, mới được xét thẳng. Giải cấp trường, cấp huyện cũ hay giấy khen học sinh giỏi cả năm không nằm trong diện này.
Môn đạt giải phải gắn với ngành đào tạo. Một giải quốc gia môn Ngữ văn có thể không được dùng để tuyển thẳng vào ngành kỹ thuật. Trường sẽ ghi rõ môn nào được chấp nhận cho ngành nào.
Tuyển thẳng không thay sơ tuyển. Thí sinh diện tuyển thẳng vẫn phải đủ tiêu chuẩn chính trị, sức khoẻ, độ tuổi như mọi người. Có giải quốc gia mà sức khoẻ không đạt loại theo yêu cầu thì vẫn không được nhận.
Hồ sơ nộp theo hạn riêng. Đường tuyển thẳng thường có lịch nộp hồ sơ sớm hơn đường xét điểm thi. Bỏ lỡ hạn này thì bạn quay về xét bằng điểm như các thí sinh khác, nên nếu thuộc diện, hãy hỏi kỹ cơ quan tiếp nhận hồ sơ ngay từ đầu năm lớp 12.
Đường học sinh giỏi và đánh giá năng lực: cơ hội cho ai
Đường xét từ nguồn học sinh giỏi mở ra cho những bạn học đều tay suốt ba năm, có thêm giải cấp tỉnh hoặc chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Ưu điểm của đường này là kết quả học tập đã có sẵn, không phụ thuộc vào một buổi thi. Nhược điểm là chỉ tiêu dành cho nó thường nhỏ, và điều kiện tối thiểu được đặt khá cao để chọn đúng người học tốt thật sự. Nếu học bạ của bạn có một học kỳ sa sút, hãy đọc kỹ xem trường xét những học kỳ nào trước khi đặt hy vọng.
Đường đánh giá năng lực dành cho thí sinh đã dự kỳ thi đánh giá năng lực của các đại học quốc gia, ở những trường quân đội có dùng kết quả này. Bài thi đánh giá năng lực đo tư duy, đọc hiểu, xử lý số liệu nhiều hơn là kiến thức thuộc lòng, nên hợp với người có tư duy nhanh. Tuy vậy, kỳ thi này có nhiều đợt, lệ phí và lịch riêng, và mỗi trường quân đội chấp nhận kết quả của kỳ thi nào, đợt nào, ngưỡng tối thiểu bao nhiêu là chuyện phải đọc trong đề án năm đó.
Một chiến lược nhiều gia đình dùng: vẫn ôn chính cho kỳ thi tốt nghiệp, và nếu đủ điều kiện thì đăng ký thêm đường học sinh giỏi hoặc đánh giá năng lực như một cơ hội phụ. Cách này không làm bạn mất gì, miễn là việc ôn thêm không lấn mất thời gian ôn môn chính và rèn thể lực.
Xét điểm thi tốt nghiệp: đường chính của đa số thí sinh
Với phần lớn học sinh, điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông là đường vào chính. Vài điều cần nắm khi đi đường này:
- Điểm xét là tổng điểm các môn trong tổ hợp của ngành, cộng điểm ưu tiên nếu có, theo cách tính trong thông báo năm đó.
- Mỗi trường, mỗi ngành chỉ nhận một số tổ hợp nhất định; chọn môn thi tốt nghiệp sai là tự loại mình khỏi ngành mong muốn.
- Điểm chuẩn thường được công bố tách theo thí sinh nam, nữ và theo vùng tuyển sinh, nên đừng nhìn một con số chung.
- Khi nhiều thí sinh bằng điểm ở mức điểm chuẩn, trường dùng tiêu chí phụ, thường gắn với điểm một môn nhất định.
- Thông báo nhiều năm yêu cầu thí sinh xếp trường đã sơ tuyển ở nguyện vọng cao nhất mới được xét vào trường quân đội; kiểm lại quy định năm hiện hành trước khi đăng ký.
- Kết quả trúng tuyển chỉ có hiệu lực khi bạn xác nhận nhập học đúng hạn và đáp ứng đủ điều kiện khi trường kiểm tra lại lúc nhập học.
Những chi tiết như tổ hợp, tiêu chí phụ, cách đặt nguyện vọng đều có bài riêng trong danh mục này, vì mỗi chuyện đủ dài để tách ra.
Chọn phương thức theo bốn câu hỏi
Không có phương thức nào tốt hơn cho mọi người. Bạn có thể tự trả lời bốn câu dưới đây, tốt nhất vào cuối lớp 11, để biết nên dồn sức vào đâu.
- Mình có giải quốc gia, quốc tế ở môn phù hợp ngành không? Nếu có, tìm hiểu đường tuyển thẳng ngay, vì hạn nộp sớm.
- Học bạ ba năm có đều và cao không, có giải cấp tỉnh hay chứng chỉ ngoại ngữ không? Nếu có, đọc điều kiện đường học sinh giỏi của trường mình nhắm.
- Trường mình nhắm có dùng kết quả đánh giá năng lực không, và mình có thời gian ôn thêm mà không ảnh hưởng môn chính không?
- Dù trả lời thế nào ở ba câu trên, tổ hợp thi tốt nghiệp của mình đã khớp ngành chưa? Đây là lưới an toàn cuối cùng.
Ví dụ giả định: một học sinh ở Thanh Hoá có học bạ khá đều, không có giải, muốn vào ngành kỹ thuật. Đường hợp lý là dồn sức ôn tổ hợp có Toán, Vật lý cho kỳ thi tốt nghiệp, song song rèn thể lực cho sơ tuyển; đường học sinh giỏi khó đạt điều kiện nên không đặt nặng.
Đọc thông báo tuyển sinh cho đúng và tránh tin đồn
Mỗi năm, Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng ban hành hướng dẫn chung, và từng học viện, trường sĩ quan công bố đề án của mình. Hai nguồn này mới là căn cứ. Các bài tổng hợp trên mạng xã hội, kể cả bài có vẻ chuyên nghiệp, hay dùng lại thông tin năm trước hoặc trộn quy định của nhiều trường. Khi thấy một khẳng định kiểu "năm nay bỏ đường học sinh giỏi" hay "trường X chỉ xét học bạ", hãy tìm đúng câu đó trong văn bản chính thức trước khi tin.
Bạn cũng nên hỏi trực tiếp cơ quan quân sự nơi nộp hồ sơ sơ tuyển những chỗ chưa rõ, vì họ nhận hướng dẫn cập nhật hằng năm. Ghi lại câu hỏi và câu trả lời, kèm ngày hỏi, để đối chiếu khi cần.
Cuối cùng, cảnh giác với bất kỳ ai tự nhận có "suất riêng" hay "đường trong" ngoài các phương thức đã công bố. Tuyển sinh quân đội không có phương thức nào ngoài những gì ghi trong thông báo công khai; người hứa hẹn kiểu đó và đòi tiền là dấu hiệu lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan công an.
Câu hỏi thường gặp
Có được đăng ký cùng lúc nhiều phương thức xét tuyển vào trường quân đội không?
Nhiều năm, thí sinh được đăng ký nhiều phương thức nếu đủ điều kiện từng đường, và trường xét theo thứ tự quy định. Tuy vậy quy định cụ thể khác nhau giữa các năm và các trường, nên bạn cần đọc đề án của trường mình nhắm và hỏi cơ quan nhận hồ sơ sơ tuyển trước khi đăng ký.
Không đạt sơ tuyển thì có xét tuyển vào trường quân đội bằng điểm thi được không?
Không. Sơ tuyển đạt là điều kiện bắt buộc với mọi phương thức vào trường quân đội. Nếu không đạt, bạn vẫn có thể dùng điểm thi tốt nghiệp để xét vào các trường đại học dân sự, hoặc chuẩn bị tốt hơn để sơ tuyển lại ở năm sau nếu còn trong độ tuổi cho phép.
Trường quân đội có xét tuyển bằng học bạ thông thường như trường dân sự không?
Trường quân đội thường không xét học bạ đơn thuần như nhiều trường dân sự. Kết quả học tập được dùng trong đường xét học sinh giỏi, kèm điều kiện như giải thưởng hoặc chứng chỉ ngoại ngữ, và chỉ tiêu cho đường này thường nhỏ. Chi tiết theo đề án của từng trường năm hiện hành.
Chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế có giúp vào trường quân đội không?
Ở một số trường và một số năm, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế là một điều kiện trong đường xét học sinh giỏi. Loại chứng chỉ, mức điểm tối thiểu và thời hạn còn hiệu lực đều do trường quy định. Nếu trường bạn nhắm không nêu chứng chỉ trong đề án, nó không mang lại lợi thế xét tuyển.
Tỷ lệ chỉ tiêu dành cho từng phương thức xem ở đâu?
Tỷ lệ chỉ tiêu cho từng phương thức nằm trong đề án tuyển sinh của từng trường và trong thông báo chung của Ban Tuyển sinh quân sự năm đó. Con số này có thể thay đổi giữa các năm, nên đừng dùng tỷ lệ năm trước để tính cơ hội cho năm nay mà không kiểm lại.