Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn, trang mạng hay "thông báo" tự xưng của cán bộ tuyển sinh trường quân đội, công an, cách an toàn nhất là không làm theo ngay mà tự kiểm tra lại qua kênh chính thức do chính bạn tìm đến. Kênh chính thức là thông báo của Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng, của Bộ Công an, của trường, và cơ quan quân sự, công an nơi bạn đăng ký thường trú. Một thông tin thật luôn kiểm tra lại được; thông tin giả thì thường sợ bị kiểm tra.
Bài này tập trung vào việc nhận ra kênh giả và thói quen kiểm tra thông tin. Nó khác với lời mời "lo suất" trực tiếp đổi tiền lấy kết quả: ở đây kẻ gian thường mạo danh chính cơ quan tuyển sinh để lấy tiền "lệ phí", lấy thông tin cá nhân hoặc dẫn dắt gia đình vào các bước tiếp theo. Bài chỉ mô tả ở mức đủ để nhận diện.
Giả danh cán bộ tuyển sinh thường xuất hiện ở đâu
Mùa tuyển sinh có nhiều mốc: đăng ký sơ tuyển, khám sức khoẻ, thi bài đánh giá, đăng ký nguyện vọng, công bố kết quả, nhập học. Ở mỗi mốc, gia đình đều chờ tin, và đó là lúc một cuộc gọi tự xưng "bên tuyển sinh" dễ được tin ngay. Kẻ gian thường bám theo đúng nhịp này: trước kỳ sơ tuyển thì mời "đăng ký sớm", sau khi có điểm thì báo "cần bổ sung hồ sơ", trước nhập học thì đòi "đóng phí giữ chỗ".
Kênh tiếp cận phổ biến gồm cuộc gọi, tin nhắn qua ứng dụng trò chuyện, trang và nhóm mạng xã hội đặt tên giống cơ quan tuyển sinh, thư điện tử gửi kèm tệp "thông báo". Một số trang dùng ảnh trụ sở, ảnh học viên, biểu trưng của trường để trông giống thật; một số nhóm có hàng nghìn thành viên, phần lớn là phụ huynh thật đang tìm thông tin.
Hình thức thì đa dạng nhưng mục đích chỉ quy về ba loại: lấy tiền dưới danh nghĩa lệ phí hay phí giữ chỗ, lấy thông tin cá nhân và thông tin tài khoản, hoặc tạo lòng tin để dẫn sang một lời mời "lo suất" ở bước sau. Nhận ra mục đích giúp bạn bình tĩnh trước mọi kịch bản, dù nó được trình bày khéo đến đâu.
Vì kẻ gian có thể biết tên học sinh, trường lớp, thậm chí điểm thi thử, nhiều gia đình nghĩ "họ biết rõ vậy chắc là thật". Thông tin cá nhân có thể bị lộ từ nhiều nguồn, nên việc người gọi biết tên con bạn không chứng minh họ là cán bộ tuyển sinh.
Dấu hiệu một liên hệ "từ bên tuyển sinh" không đáng tin
Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Lệ phí chính thức, nếu có, được hướng dẫn công khai và nộp theo cách thức cơ quan tuyển sinh công bố. Tài khoản đứng tên một cá nhân, lại được gửi qua tin nhắn riêng, là dấu hiệu bất thường.
Đòi mã xác thực, mật khẩu, ảnh hai mặt giấy tờ kèm ảnh chân dung. Cơ quan tuyển sinh không cần mã xác thực ngân hàng hay mật khẩu tài khoản của bạn. Những thứ này có thể bị dùng để chiếm đoạt tài khoản, mở dịch vụ đứng tên bạn.
Yêu cầu cài ứng dụng lạ hoặc bấm vào đường dẫn để "hoàn tất hồ sơ". Ứng dụng không rõ nguồn có thể chiếm quyền điều khiển điện thoại. Hồ sơ tuyển sinh được hướng dẫn qua kênh chính thức, bạn tự tìm đến chứ không phải bấm theo tin nhắn.
Thông báo khác với những gì bạn đã đọc trong hướng dẫn chính thức. Ví dụ một khoản phí chưa từng được nhắc, một mốc thời gian gấp hơn, một yêu cầu "nộp bổ sung" không có trong quy định. Khi thấy khác, hãy dừng lại hỏi.
Giọng thúc ép, doạ "mất suất", "huỷ kết quả". Cơ quan tuyển sinh thông báo theo kế hoạch, không đe doạ huỷ kết quả qua một cuộc gọi. Sự hoảng hốt là thứ kẻ gian muốn tạo ra để bạn không kịp kiểm tra.
Quy tắc kiểm tra ngược: tự tìm đến nguồn, không dùng nguồn họ đưa
Nguyên tắc quan trọng nhất là không dùng số điện thoại, đường dẫn hay tài khoản do chính người liên hệ cung cấp để kiểm tra. Hãy làm theo trình tự:
- Kết thúc cuộc gọi hoặc ngừng trả lời tin nhắn một cách lịch sự, nói sẽ tự liên hệ lại.
- Mở lại thông báo tuyển sinh chính thức mà gia đình đã có từ trước, hoặc tìm trang thông tin chính thức của trường, của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an bằng cách tự gõ tìm, không bấm từ tin nhắn.
- Đối chiếu nội dung: khoản phí, mốc thời gian, giấy tờ được yêu cầu có trùng với văn bản chính thức không.
- Gọi hoặc đến trực tiếp cơ quan quân sự, công an nơi đăng ký thường trú, hoặc bộ phận tuyển sinh của trường theo thông tin liên hệ in trong thông báo chính thức, để hỏi lại.
- Nếu xác định là giả, giữ lại bằng chứng và báo cơ quan công an; đồng thời báo cáo trang, tài khoản giả trên nền tảng mạng xã hội.
Mất thêm một ngày để kiểm tra không làm hỏng việc tuyển sinh thật. Cơ quan tuyển sinh luôn có thời hạn hợp lý cho mỗi bước; chỉ kẻ gian mới cần bạn làm ngay lập tức.
Thông báo thật và thông báo giả khác nhau ở đâu
Thông báo giả ngày càng được làm giống thật về hình thức. Vì vậy nên nhìn vào cách thức và nội dung hơn là giao diện.
| Khía cạnh | Thông báo chính thức | Thông báo giả thường gặp |
|---|---|---|
| Cách đến tay bạn | Đăng công khai, gửi qua cơ quan tuyển sinh, hướng dẫn tại nơi sơ tuyển | Gửi riêng qua tin nhắn, cuộc gọi, nhóm mạng xã hội |
| Đối tượng áp dụng | Áp dụng chung cho mọi thí sinh cùng diện | Chỉ áp dụng riêng cho gia đình bạn, "trường hợp đặc biệt" |
| Yêu cầu tiền | Mức phí, cách nộp công bố rõ, có biên lai | Chuyển khoản cá nhân, mức phí lạ, đòi gấp |
| Khi kiểm tra lại | Cơ quan tuyển sinh xác nhận được | Không ai ở cơ quan biết về thông báo đó |
| Thông tin liên hệ | Trụ sở, đơn vị cụ thể, ghi trong văn bản | Chỉ có số di động, tài khoản mạng xã hội |
Nếu bạn nhận được giấy báo trúng tuyển, hướng dẫn nhập học, hãy đối chiếu với kết quả công bố chính thức và hỏi lại nhà trường trước khi chuyển bất kỳ khoản nào. Với trường quân đội, công an, chế độ học viên do nhà nước bảo đảm theo quy định, nên khoản "đóng tiền giữ chỗ" lớn là điểm đáng ngờ đặc biệt.
Bảo vệ thông tin cá nhân của học sinh trong mùa tuyển sinh
Hồ sơ sơ tuyển chứa rất nhiều thông tin: họ tên, ngày sinh, số định danh, nơi thường trú, thông tin cha mẹ, kết quả học tập, sức khoẻ. Những thông tin này cần được nộp đúng nơi theo hướng dẫn, không gửi tràn lan qua mạng xã hội cho những người tự xưng "hỗ trợ hồ sơ".
Một số thói quen giúp giảm rủi ro: không đăng ảnh giấy báo kết quả, giấy tờ sơ tuyển còn rõ thông tin lên mạng để khoe; không tham gia các nhóm yêu cầu điền biểu mẫu thông tin cá nhân để "nhận tài liệu ôn thi"; dạy con không đọc mã xác thực cho bất kỳ ai; dùng mật khẩu riêng cho tài khoản thi cử và đổi mật khẩu khi nghi bị lộ.
Nếu thông tin của con đã bị lộ, gia đình nên cảnh giác cao hơn với mọi liên hệ trong thời gian tuyển sinh, chủ động báo với cơ quan tuyển sinh nơi đăng ký về việc có người mạo danh, và thông báo cho người thân để không ai trong nhà bị dẫn dắt qua một cuộc gọi bất ngờ.
Thống nhất một quy tắc chung cho cả nhà
Kẻ gian không chỉ gọi cho phụ huynh. Ông bà, cô chú, anh chị của thí sinh cũng có thể nhận cuộc gọi kiểu "cháu đang làm hồ sơ, cần nộp gấp một khoản", nhất là khi người lớn tuổi ít quen với các bước tuyển sinh. Vì vậy, trong mùa tuyển sinh, gia đình nên thống nhất trước một quy tắc đơn giản mà ai cũng nhớ.
Một quy tắc nhiều nhà áp dụng là: mọi yêu cầu chuyển tiền hoặc gửi giấy tờ liên quan đến tuyển sinh của con đều phải được hai người trong nhà cùng biết, và phải được kiểm tra lại với cơ quan tuyển sinh qua kênh chính thức trước khi làm. Không ai trong nhà được tự xử lý một mình, dù người gọi nói gấp đến đâu hay dặn giữ kín.
Học sinh nên là người nắm rõ nhất lịch và các bước tuyển sinh của chính mình, vì con là người trực tiếp làm hồ sơ và đọc thông báo. Khi người lớn trong nhà nhận một cuộc gọi lạ, chỉ cần hỏi con "bước này có trong lịch không" là đã có thể chặn được phần lớn tình huống giả danh. Quy tắc càng đơn giản thì càng dễ nhớ vào lúc bị hối thúc.
Khi đã lỡ làm theo một liên hệ giả
Nếu đã chuyển tiền, hãy liên hệ ngay ngân hàng của mình qua kênh chính thức để thông báo giao dịch đáng ngờ và hỏi về khả năng hỗ trợ, đồng thời trình báo cơ quan công an nơi gần nhất với đầy đủ chứng cứ. Hành động trong những giờ đầu thường có ý nghĩa hơn so với chờ đợi.
Nếu đã cung cấp mã xác thực, mật khẩu hoặc cài ứng dụng lạ, cần đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng, khoá hoặc tạm ngừng dịch vụ ngân hàng điện tử theo hướng dẫn của ngân hàng, gỡ ứng dụng lạ và nhờ người có chuyên môn kiểm tra điện thoại. Nếu đã gửi ảnh giấy tờ, ghi lại thời điểm và người nhận để trình báo, phòng trường hợp giấy tờ bị dùng sai mục đích.
Quan trọng là đừng tự trách và đừng giấu chuyện. Kẻ gian giả danh cơ quan nhà nước có kịch bản được chuẩn bị kỹ, nhiều người có học vấn cao vẫn bị lừa. Chia sẻ với người thân và báo cơ quan chức năng giúp gia đình xử lý nhanh hơn, và giúp người khác tránh được vòng lừa tương tự.
Câu hỏi thường gặp
Cán bộ tuyển sinh có gọi điện cho từng thí sinh không?
Trong quá trình sơ tuyển, cơ quan tuyển sinh nơi bạn đăng ký có thể liên hệ để hướng dẫn, nhưng sẽ không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hay đòi mã xác thực. Nếu nghi ngờ, bạn tự gọi lại cơ quan đó theo thông tin liên hệ chính thức để xác nhận.
Làm sao biết một trang mạng xã hội tuyển sinh là thật?
Không nên dựa vào tên trang, ảnh đại diện hay số người theo dõi. Hãy đối chiếu nội dung với thông báo chính thức của trường và cơ quan tuyển sinh, và chỉ tin những yêu cầu được xác nhận lại qua kênh chính thức do chính bạn tìm đến.
Nhận giấy báo trúng tuyển qua tin nhắn có nên tin không?
Hãy đối chiếu với kết quả công bố chính thức của trường và hỏi lại bộ phận tuyển sinh qua thông tin liên hệ chính thức trước khi làm theo bất kỳ yêu cầu nào trong đó, đặc biệt là yêu cầu chuyển tiền.
Có nên tham gia các nhóm phụ huynh ôn thi trường công an trên mạng không?
Các nhóm này có thể hữu ích để trao đổi kinh nghiệm, nhưng cần tỉnh táo. Không cung cấp thông tin cá nhân của con, không chuyển tiền theo lời mời trong nhóm, và luôn kiểm tra lại mọi thông tin quan trọng với nguồn chính thức.
Phát hiện trang giả mạo trường thì báo ở đâu?
Bạn có thể báo cáo trang đó với nền tảng mạng xã hội, thông báo cho nhà trường qua kênh chính thức để trường cảnh báo, và trình báo cơ quan công an nếu trang có dấu hiệu lừa đảo, kèm ảnh chụp màn hình làm bằng chứng.