Trong khám sơ tuyển, hai phòng răng hàm mặt và tai mũi họng hay làm thí sinh mất điểm vì những vấn đề nhỏ, phổ biến và phần lớn chữa được: răng sâu chưa trám, cao răng, viêm lợi, viêm amidan mạn, viêm xoang, ráy tai bít ống tai. Vì loại sức khoẻ được xác định theo chỉ tiêu kém nhất, một hàm răng bỏ bê có thể kéo cả kết quả xuống dù bạn khoẻ ở mọi mặt khác.
Tin tốt là đây là nhóm chỉ tiêu chuẩn bị được, nếu bắt đầu đủ sớm. Bài này giải thích hai phòng khám xem gì, việc nào nên làm trong lớp 11, việc nào cần bác sĩ quyết định, và vì sao không có cách chữa cấp tốc nào đáng tin trước ngày khám vài hôm.
Phòng răng hàm mặt thường xem những gì
Bác sĩ răng hàm mặt nhìn tổng thể hàm răng và cấu trúc mặt, đối chiếu với tiêu chuẩn của văn bản hiện hành. Những điểm thường được ghi nhận:
- Số răng hiện có, răng mất và vị trí răng mất; răng mất ở vùng ăn nhai chính được xem kỹ hơn.
- Răng sâu: số lượng, mức độ, răng đã trám hay chưa.
- Cao răng, viêm lợi, viêm quanh răng, chảy máu chân răng.
- Khớp cắn: cắn chéo, cắn ngược, hô, móm ở mức ảnh hưởng chức năng.
- Răng khôn mọc lệch gây viêm tái đi tái lại.
- Cấu trúc hàm mặt: dị tật, sẹo lớn, khe hở môi – vòm miệng đã hay chưa phẫu thuật.
- Có đang đeo khí cụ chỉnh nha hay hàm giả hay không.
Phần lớn các mục trên phản ánh chuyện chăm sóc hằng ngày và việc đi khám định kỳ. Một hàm răng được trám kịp thời, cạo vôi đều, thường tốt hơn nhiều so với hàm răng chưa từng gặp nha sĩ dù không có tật gì bẩm sinh.
Chữa răng: bắt đầu từ lớp 11, không để sát ngày
Lý do nên bắt đầu sớm rất đơn giản: răng sâu nhiều chỗ cần nhiều buổi điều trị; răng sâu tới tuỷ cần chữa tuỷ, có khi phải làm chụp răng sau đó; răng khôn mọc lệch nếu cần nhổ thì phải chờ vết nhổ lành. Dồn tất cả vào vài tuần trước kỳ khám vừa mệt, vừa dễ để lại tình trạng viêm, sưng chưa ổn đúng ngày khám.
Một lịch hợp lý là khám răng tổng quát ngay đầu lớp 11, điều trị dứt điểm các răng sâu, lấy cao răng, rồi tái khám sau sáu tháng. Trước kỳ sơ tuyển khoảng hai ba tháng, khám lại một lần nữa để xử lý những gì mới phát sinh.
Về chỉnh nha (niềng răng): đây là quá trình kéo dài, thường tính bằng năm. Nếu bạn đang niềng hoặc định niềng, hãy nói với nha sĩ về kế hoạch thi trường lực lượng vũ trang và hỏi cán bộ tuyển sinh xem việc đang đeo khí cụ có ảnh hưởng gì theo quy định năm thi. Quyết định niềng hay không, khi nào tháo, là của bác sĩ dựa trên tình trạng răng, không nên chạy theo lịch thi mà tháo sớm gây hỏng kết quả điều trị.
Phòng tai mũi họng thường xem những gì
Tai. Bác sĩ soi ống tai, màng nhĩ, kiểm tra thính lực bằng lời nói thầm, lời nói thường ở các khoảng cách quy định hoặc bằng thiết bị. Thủng màng nhĩ, viêm tai giữa chảy mủ, nghe kém được ghi nhận. Ráy tai bít kín ống tai có thể làm kết quả nghe kém đi.
Mũi. Vách ngăn mũi lệch nhiều, viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn, polyp mũi. Những tình trạng này ảnh hưởng hô hấp khi vận động nặng.
Họng. Amidan to, viêm amidan mạn tính tái đi tái lại, viêm họng mạn. Amidan viêm nhiều lần trong năm không chỉ gây sốt, đau họng, nghỉ học, mà còn ảnh hưởng giấc ngủ nếu amidan quá to gây ngáy, ngưng thở khi ngủ. Bác sĩ sẽ hỏi bạn bị viêm bao nhiêu lần mỗi năm, nên hãy nhớ hoặc ghi lại.
Giọng nói. Nói ngọng, nói lắp nặng, khàn tiếng kéo dài có thể được ghi nhận vì giao tiếp rõ ràng là yêu cầu của nhiều vị trí công tác. Mức độ ảnh hưởng tuỳ quy định.
Việc nên làm và việc nên tránh với tai mũi họng
Bảng dưới gom những thói quen và việc chữa trị nên cân nhắc trong năm trước kỳ sơ tuyển. Mọi điều trị cụ thể đều do bác sĩ tai mũi họng chỉ định.
| Vấn đề | Nên làm | Nên tránh |
|---|---|---|
| Ráy tai nhiều | Nhờ bác sĩ lấy ráy tai bằng dụng cụ chuyên dụng | Tự ngoáy sâu bằng tăm bông, que cứng, dễ đẩy ráy vào trong hoặc làm tổn thương màng nhĩ |
| Hay viêm họng, viêm amidan | Khám tai mũi họng để được đánh giá; điều trị theo chỉ định, kể cả khi bác sĩ khuyên can thiệp | Tự mua kháng sinh uống mỗi lần đau họng |
| Nghẹt mũi, chảy mũi kéo dài | Khám xem có viêm mũi dị ứng, viêm xoang, lệch vách ngăn; tìm và tránh tác nhân dị ứng | Lạm dụng thuốc xịt co mạch kéo dài ngày |
| Nghe kém một bên, ù tai | Khám sớm để tìm nguyên nhân | Đeo tai nghe âm lượng lớn nhiều giờ liền |
| Nói ngọng, nói lắp | Tìm đến chuyên viên âm ngữ trị liệu hoặc bác sĩ để được hướng dẫn luyện tập | Ngại ngùng tránh nói; lo âu càng làm nói lắp nặng hơn |
Phẫu thuật tai mũi họng, nếu bác sĩ chỉ định, cần thời gian hồi phục. Quyết định sớm giúp bạn không phải lựa chọn giữa sức khoẻ và lịch thi.
Răng miệng và đường hô hấp trên liên quan gì đến huấn luyện
Nghe qua, răng và tai mũi họng có vẻ không dính gì tới việc làm sĩ quan hay chiến sĩ. Nhưng nghĩ đến đời sống học viên sẽ thấy khác. Học viên ăn uống theo bếp tập thể, giờ giấc cố định; một chiếc răng sâu đau nhức giữa đợt dã ngoại không có nha sĩ ngay bên cạnh là chuyện rất khổ. Răng mất nhiều làm ăn nhai kém, ảnh hưởng hấp thu dinh dưỡng trong giai đoạn tiêu hao năng lượng lớn.
Đường hô hấp trên cũng vậy. Huấn luyện thể lực đòi hỏi thở tốt qua mũi khi chạy dài; người viêm xoang, lệch vách ngăn nặng thường phải thở bằng miệng, nhanh mệt hơn. Môi trường ngủ tập thể, trực đêm, thời tiết thay đổi dễ làm bệnh tai mũi họng mạn tính bùng lên. Thính lực tốt cần cho việc nghe khẩu lệnh, liên lạc; giọng nói rõ ràng cần cho chỉ huy, giao tiếp với người dân.
Hiểu như vậy để thấy tiêu chuẩn ở hai phòng khám này không phải sự khắt khe vô cớ. Nó cũng giúp bạn có thêm động lực chăm sóc răng miệng, mũi họng ngay từ bây giờ, vì đó là những thứ sẽ theo bạn suốt quãng đời học tập và công tác.
Chọn nơi khám và giữ hồ sơ điều trị
Việc khám chữa răng và tai mũi họng trước kỳ sơ tuyển nên làm ở nơi đáng tin cậy, và giữ lại hồ sơ cẩn thận. Một vài lưu ý:
- Chọn bệnh viện, phòng khám có giấy phép hoạt động, bác sĩ đúng chuyên khoa; tránh các dịch vụ trôi nổi quảng cáo trên mạng.
- Nói rõ với bác sĩ mục đích chuẩn bị sơ tuyển để được tư vấn lịch điều trị hợp lý, không phải để xin "giấy đẹp".
- Xin bản kết quả khám, đơn thuốc, giấy ra viện nếu có phẫu thuật; ghi ngày tháng rõ ràng.
- Lưu bản giấy trong một bìa hồ sơ sức khoẻ riêng, chụp thêm bản điện tử để khỏi thất lạc.
- Nếu điều trị ở nhiều nơi, ghi lại tên cơ sở và thời gian để khi được hỏi có thể trả lời chính xác.
- Mang các giấy tờ liên quan đến buổi khám sơ tuyển nếu hướng dẫn cho phép, để hội đồng tham khảo khi cần.
Hồ sơ đầy đủ giúp bác sĩ hội đồng đánh giá nhanh và đúng, nhất là với những trường hợp từng phẫu thuật hay đang điều trị dở dang. Đó cũng là thói quen tốt để theo dõi sức khoẻ lâu dài của chính bạn.
Vì sao không có cách "chữa cấp tốc" trước ngày khám
Trước kỳ sơ tuyển, trên mạng xã hội hay xuất hiện lời mách: uống thuốc gì đó để amidan bớt sưng, xịt thứ này để mũi thông, trám tạm răng cho kín để qua mắt bác sĩ. Ngoài chuyện có thể gây hại, những cách này dựa trên một hiểu lầm: bác sĩ khám không chỉ nhìn trạng thái hôm đó, mà còn hỏi tiền sử, nhìn dấu hiệu mạn tính. Một chiếc amidan viêm mạn vẫn có hình ảnh của viêm mạn dù hôm đó không sưng; một miếng trám tạm trông khác với miếng trám hoàn chỉnh.
Quan trọng hơn, những vấn đề như viêm xoang, viêm amidan tái phát sẽ còn nguyên khi bạn bước vào huấn luyện, nơi bạn phải chạy, hô to, ngủ ngoài trời. Chữa thật là phục vụ chính bạn, không phải phục vụ buổi khám.
Nếu bạn lo về một vấn đề cụ thể, hãy đi khám, điều trị, mang theo giấy tờ đến buổi sơ tuyển và khai trung thực. Hội đồng đánh giá trên cơ sở thông tin đầy đủ thì kết luận mới đúng.
Lịch chuẩn bị răng và tai mũi họng trong 18 tháng
Gợi ý dưới đây giả định bạn bắt đầu từ đầu lớp 11. Bắt đầu muộn hơn thì dồn các mốc lại, nhưng ưu tiên khám ngay.
- Tháng đầu: khám răng tổng quát và khám tai mũi họng. Ghi lại các vấn đề bác sĩ phát hiện.
- Ba tháng tiếp theo: trám các răng sâu, lấy cao răng, điều trị viêm lợi; điều trị các bệnh tai mũi họng theo chỉ định.
- Nếu có chỉ định nhổ răng khôn hay phẫu thuật tai mũi họng: hỏi bác sĩ thời điểm thích hợp, ưu tiên làm sớm để có thời gian hồi phục.
- Sau sáu tháng: tái khám răng, lấy cao răng; tái khám tai mũi họng nếu còn triệu chứng.
- Hằng ngày: chải răng hai lần, dùng chỉ nha khoa, hạn chế đồ ngọt, giữ ấm họng mùa lạnh, tránh khói thuốc.
- Hai ba tháng trước sơ tuyển: khám lại cả hai chuyên khoa, xử lý vấn đề mới, xin giấy tờ điều trị để mang theo nếu cần.
Lịch này cũng là lịch chăm sóc răng miệng và hô hấp tốt cho bất kỳ học sinh nào, có thi trường lực lượng vũ trang hay không.
Câu hỏi thường gặp
Có vài răng đã trám thì có bị trừ điểm không?
Răng đã trám tốt thường được nhìn khác hẳn răng sâu chưa chữa. Bác sĩ xem tình trạng chung của hàm răng theo tiêu chuẩn văn bản hiện hành. Việc trám kịp thời là cách đúng để giữ răng, nên đừng ngại chữa vì sợ bị tính.
Đang niềng răng có thi trường quân đội được không?
Việc đang đeo khí cụ chỉnh nha được xem xét ra sao tuỳ quy định từng năm và từng khối. Hãy hỏi cán bộ tuyển sinh từ sớm và trao đổi với nha sĩ về kế hoạch điều trị. Không nên tự ý tháo niềng sớm chỉ để kịp kỳ khám.
Cắt amidan trước kỳ sơ tuyển có cần thiết không?
Cắt amidan là quyết định của bác sĩ tai mũi họng dựa trên số lần viêm, mức độ ảnh hưởng và biến chứng, không phải để đạt tiêu chuẩn tuyển sinh. Nếu bác sĩ chỉ định, nên làm sớm để có thời gian hồi phục trước kỳ khám.
Ráy tai có làm kết quả đo thính lực kém đi không?
Ráy tai nhiều có thể bít ống tai và làm nghe kém tạm thời. Nếu cảm thấy tai bí, nên đến cơ sở tai mũi họng để bác sĩ lấy ráy an toàn trước kỳ khám vài tuần, không tự ngoáy sâu ở nhà.
Nói lắp có ảnh hưởng tới sơ tuyển không?
Giọng nói và khả năng giao tiếp có thể được ghi nhận khi khám tai mũi họng, mức ảnh hưởng tuỳ quy định và mức độ. Nếu bạn nói lắp, việc luyện tập với chuyên viên âm ngữ trị liệu giúp ích cho cả kỳ thi lẫn cuộc sống, và nên bắt đầu sớm.