Với quân nhân tại ngũ, bước đầu tiên để vào trường sĩ quan không phải là kỳ thi mà là được đơn vị xét chọn và đề nghị dự tuyển, dựa trên kết quả hoàn thành nhiệm vụ, việc chấp hành kỷ luật, kết quả huấn luyện và phẩm chất trong quá trình công tác. Những tháng trước mùa tuyển sinh vì vậy quan trọng không kém những tháng ôn thi.
Bài này dành cho hạ sĩ quan, binh sĩ đang có ý định dự thi và muốn hiểu chỉ huy nhìn vào những gì khi xét chọn. Tiêu chí cụ thể do thông báo tuyển sinh và quy định của quân đội đặt ra; bài chỉ nêu ở mức nguyên lý những gì người trong quân ngũ đều biết là có ý nghĩa, và những lỗi nhỏ có thể làm bạn lỡ cả một mùa.
Vì sao đơn vị là cánh cửa đầu tiên
Học sinh phổ thông được nhà trường và địa phương nhận xét; quân nhân được chỉ huy trực tiếp nhận xét qua từng ngày công tác. Đơn vị là nơi biết rõ nhất bạn huấn luyện ra sao, chấp hành kỷ luật thế nào, sống với đồng đội ra sao. Vì vậy quy trình tuyển sinh giao cho đơn vị bước xét chọn ban đầu, trước khi hồ sơ được đưa lên sơ tuyển.
Điều này có nghĩa là cố gắng của bạn được nhìn thấy trong cả một quá trình, không chỉ trong một buổi khám hay một bài thi. Một người học giỏi nhưng thường xuyên vi phạm kỷ luật sẽ khó được đề nghị. Ngược lại, một người hoàn thành tốt nhiệm vụ, có ý chí rõ ràng, được chỉ huy tin tưởng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn, dù cuối cùng vẫn phải tự mình vượt qua sơ tuyển và kỳ thi.
Số người được đề nghị cũng có thể bị giới hạn theo chỉ tiêu được giao cho đơn vị. Khi nhiều người cùng muốn dự thi, quá trình rèn luyện là căn cứ để chọn. Hiểu như vậy để thấy việc giữ mình hằng ngày là một phần của việc chuẩn bị, không phải chuyện riêng của mùa tuyển sinh.
Những gì chỉ huy thường nhìn vào
Kết quả phân loại hoàn thành nhiệm vụ. Mức phân loại của năm gần nhất là căn cứ chính thức, được ghi nhận trong hồ sơ. Thông báo tuyển sinh có thể đặt yêu cầu tối thiểu về mức này.
Chấp hành kỷ luật. Không vi phạm kỷ luật, đặc biệt không trong thời gian đang bị xử lý. Một lần kỷ luật đúng vào mùa tuyển sinh có thể khiến bạn không đủ điều kiện năm đó.
Kết quả huấn luyện. Điểm kiểm tra các nội dung huấn luyện, bắn đạn thật, điều lệnh, thể lực. Đây là bằng chứng cụ thể về năng lực quân sự.
Phẩm chất, đạo đức, lối sống. Trung thực, có trách nhiệm, đoàn kết với đồng đội, không có biểu hiện tiêu cực. Chỉ huy nắm qua sinh hoạt hằng ngày và qua nhận xét của tổ chức.
Ý chí và động cơ. Bạn muốn vào trường vì yêu nghề hay chỉ vì muốn rời đơn vị? Chỉ huy có kinh nghiệm thường nhận ra điều đó khi trò chuyện.
Sức khoẻ. Tình trạng sức khoẻ trong quá trình phục vụ, để xem có triển vọng đạt tiêu chuẩn sơ tuyển không. Việc khám chính thức vẫn do cơ quan quân y được giao thực hiện.
Ghi điểm trong huấn luyện bằng việc cụ thể
Kết quả huấn luyện là thứ đo được, ghi lại được, nên đây là phần bạn chủ động cải thiện nhiều nhất. Những việc dưới đây không có gì đặc biệt, chỉ là làm đều và làm thật.
- Nắm chắc điều lệnh: tác phong, chào hỏi, nội vụ là những thứ chỉ huy nhìn thấy mỗi ngày; làm đúng một cách tự nhiên tạo ấn tượng bền hơn mọi lời hứa.
- Giữ thể lực ổn định: tham gia đầy đủ các buổi rèn luyện thể lực, tự tập thêm trong giờ được phép, ăn ngủ điều độ để không chấn thương vào lúc quan trọng.
- Chủ động học nội dung kỹ thuật, chiến thuật: hỏi lại cán bộ khi chưa hiểu, ôn trước các bài kiểm tra; người có tinh thần học hỏi thường được giao việc khó hơn và trưởng thành nhanh hơn.
- Nhận việc tập thể: tham gia công tác thanh niên, văn nghệ, thể thao, tăng gia của đơn vị; đây là chỗ thể hiện tinh thần trách nhiệm và khả năng làm việc với người khác.
- Giữ sổ tay huấn luyện cẩn thận: ghi chép đầy đủ giúp bạn ôn tốt cho kiểm tra, và cũng là thói quen học tập sẽ cần ở trường sĩ quan.
Không cần trở thành người giỏi nhất đơn vị ở mọi nội dung. Điều chỉ huy đánh giá cao là sự ổn định: tháng nào cũng hoàn thành tốt, không lúc lên lúc xuống, không phải nhắc nhở.
Những vi phạm nhỏ mà hậu quả lớn
Nhiều quân nhân không vi phạm gì nghiêm trọng nhưng vẫn lỡ cơ hội vì những lỗi nghĩ là nhỏ. Bảng dưới liệt kê các loại hay gặp ở mức chung.
| Loại lỗi | Vì sao nghĩ là nhỏ | Vì sao thực ra không nhỏ |
|---|---|---|
| Dùng điện thoại, thiết bị sai quy định | Ai cũng muốn liên lạc với gia đình | Vi phạm quy định bảo mật, có thể bị xử lý kỷ luật |
| Đi phép về muộn | Chỉ trễ vài giờ | Vi phạm chế độ quản lý quân nhân, ghi vào kết quả rèn luyện |
| Uống rượu bia trái quy định | Chỉ một lần vui với đồng đội | Vi phạm kỷ luật, ảnh hưởng nhận xét và có thể gây hậu quả an toàn |
| Đăng ảnh, thông tin đơn vị lên mạng xã hội | Chỉ muốn khoe với bạn bè | Có thể vi phạm quy định bảo mật, hậu quả nặng |
| Lơ là khi trực, gác | Không có chuyện gì xảy ra | Là nhiệm vụ quan trọng, lơ là là thiếu trách nhiệm |
| Xích mích với đồng đội | Chuyện cá nhân | Ảnh hưởng đoàn kết nội bộ, chỉ huy đánh giá về lối sống |
Cách đơn giản nhất là coi khoảng thời gian từ khi có ý định dự thi đến khi có kết quả là "mùa giữ mình". Không có gì thiệt khi chấp hành nghiêm, còn một lỗi nhỏ có thể làm mất một năm chờ đợi.
Báo cáo nguyện vọng với chỉ huy: làm sao cho đúng
Báo cáo nguyện vọng sớm và đúng cách giúp chỉ huy nắm được, theo dõi và tạo điều kiện. Đừng chờ đến khi đơn vị phổ biến thông báo mới nói.
- Chọn thời điểm phù hợp, không trong lúc đơn vị đang có nhiệm vụ gấp; xin gặp chỉ huy trực tiếp theo đúng hệ thống.
- Trình bày ngắn gọn: muốn dự thi trường nào, ngành nào, vì sao, đã chuẩn bị gì về văn hoá.
- Hỏi chỉ huy về điều kiện của bản thân: đã đủ thời gian phục vụ chưa, kết quả rèn luyện có đáp ứng không.
- Xin ý kiến về việc bố trí thời gian ôn thi trong giờ nghỉ, bảo đảm không ảnh hưởng nhiệm vụ.
- Cam kết hoàn thành tốt nhiệm vụ và giữ đúng lời cam kết trong suốt mùa tuyển sinh.
Chỉ huy không chỉ là người xét chọn mà còn là người có kinh nghiệm. Nhiều cán bộ từng học trường sĩ quan có thể chia sẻ về ngành, về trường và về cách ôn. Đó là nguồn thông tin quý giá mà học sinh phổ thông không có.
Cân bằng ôn thi và rèn luyện trong mùa tuyển sinh
Mùa tuyển sinh là lúc hai việc dễ giẫm chân nhau nhất: bạn muốn dành nhiều thời gian ôn, trong khi kết quả công tác năm đó vẫn đang được theo dõi. Nguyên tắc chung là nhiệm vụ trước, ôn thi trong khung giờ được phép sau. Một người bỏ bê nhiệm vụ để ôn thi có thể mất cả sự đề nghị của đơn vị, tức là mất luôn cơ hội dự thi.
Trên thực tế, nhiều quân nhân thấy hai việc hỗ trợ nhau nhiều hơn là cản trở. Kỷ luật giờ giấc giúp việc ôn đều đặn hơn, còn mục tiêu vào trường giúp họ có động lực trong huấn luyện. Khi đã báo cáo nguyện vọng và được chỉ huy đồng ý, bạn có thể đề xuất một khung giờ ôn cố định trong giờ nghỉ, rồi giữ đúng khung đó như giữ một nhiệm vụ.
Cũng nên thực tế với bản thân. Nếu tuần nào đơn vị có nhiệm vụ nặng, bạn chấp nhận ôn ít đi và bù vào tuần sau. Kế hoạch ôn của người lính phải có độ co giãn; cứng nhắc quá thì dễ vỡ và sinh căng thẳng, ảnh hưởng ngược lại đến cả công tác lẫn học tập.
Khi chưa được đơn vị đề nghị
Không được đề nghị dự thi năm nay không có nghĩa là hết cơ hội. Việc đầu tiên là hỏi rõ lý do theo đúng hệ thống: chưa đủ thời gian phục vụ, chưa đạt yêu cầu về kết quả rèn luyện, hay đơn vị đã đủ số lượng được giao. Mỗi lý do dẫn tới một cách chuẩn bị khác.
Nếu lý do là thời gian phục vụ, bạn có thêm một năm để ôn kỹ hơn. Nếu lý do là kết quả rèn luyện, bạn biết chính xác phải cải thiện điều gì. Nếu là do chỉ tiêu, bạn tiếp tục giữ thành tích tốt để có ưu thế vào năm sau, khi còn đủ điều kiện về tuổi.
Cũng nên tự soi lại mình một cách thẳng thắn. Đôi khi lý do chỉ huy đưa ra khó nghe, như cần chủ động hơn trong huấn luyện hay giữ quan hệ tốt hơn với đồng đội. Tiếp nhận góp ý đó và thay đổi thật trong vài tháng thường được ghi nhận rõ ở lần xét chọn sau.
Điều không nên làm là tìm đường vòng: nhờ người quen can thiệp, tìm cách nộp hồ sơ ngoài hệ thống, hay tệ hơn là tin vào những lời mời "lo suất". Những việc đó vừa vi phạm kỷ luật vừa có thể khiến bạn mất luôn cơ hội. Kiên nhẫn và rèn luyện là con đường duy nhất được thừa nhận.
Câu hỏi thường gặp
Năm trước bị kỷ luật thì năm nay có được đề nghị dự thi không?
Phụ thuộc hình thức kỷ luật, thời gian đã qua và quy định trong thông báo tuyển sinh năm đó, đặc biệt là việc bạn còn trong thời gian chịu kỷ luật hay không. Bạn hỏi chỉ huy để biết chính xác, và tập trung rèn luyện tốt để có kết quả phân loại năm nay đáp ứng yêu cầu.
Có nên nói với chỉ huy ngay khi mới nhập ngũ là muốn thi trường sĩ quan?
Báo cáo sớm thường có lợi vì chỉ huy biết để theo dõi, định hướng và tạo điều kiện. Điều quan trọng là bạn chứng minh mong muốn đó bằng kết quả công tác, không chỉ bằng lời nói.
Chiến sĩ làm công tác hậu cần, văn thư có bị bất lợi khi xét chọn không?
Mỗi vị trí có nhiệm vụ riêng, và việc hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao là căn cứ chính. Bạn vẫn tham gia huấn luyện theo quy định và giữ kết quả tốt. Không có vị trí nào bị loại trừ chỉ vì loại công việc.
Nếu đơn vị có nhiều người cùng muốn thi thì chọn thế nào?
Đơn vị xét chọn theo tiêu chuẩn và số lượng được giao, căn cứ vào kết quả rèn luyện, hoàn thành nhiệm vụ và các điều kiện khác. Bạn không kiểm soát được số người cạnh tranh, nhưng kiểm soát được kết quả rèn luyện của chính mình.
Được đề nghị rồi có chắc chắn được dự thi không?
Được đơn vị đề nghị mới là bước đầu. Bạn còn phải qua khám sức khoẻ sơ tuyển, thẩm tra lý lịch và các điều kiện khác theo thông báo. Đạt sơ tuyển rồi mới được dự xét tuyển, và kết quả cuối cùng phụ thuộc điểm thi.