Thí sinh thi trường quân đội, công an nên chuẩn bị song song một phương án đại học dân sự, và cách làm gọn nhất là chọn tổ hợp môn dùng được cho cả hai đường, để một lượt ôn văn hoá phục vụ cả hai mục tiêu. Phần chênh lệch giữa hai đường chủ yếu nằm ở hồ sơ, lịch trình và các vòng riêng như sơ tuyển, bài thi đánh giá, chứ không nằm ở kiến thức.
Bài này giúp bạn chọn phương án dự phòng hợp lý, xếp lịch sao cho không vòng nào bị bỏ quên, và tránh những sai lầm thường gặp khi chạy hai đường cùng lúc. Cách đặt nguyện vọng cụ thể trong hệ thống xét tuyển có bài riêng ở danh mục phương thức xét tuyển của trang; quy định về nguyện vọng và thứ tự ưu tiên luôn theo hướng dẫn tuyển sinh năm hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan tuyển sinh quân đội, công an.
Vì sao không nên đặt cược hết vào một đường
Đường vào trường quân đội, công an có nhiều điểm dừng mà thí sinh không hoàn toàn kiểm soát: tiêu chuẩn sức khoẻ, thể hình, kết quả xác minh lý lịch, chỉ tiêu theo vùng và theo giới thường ít. Một học sinh học rất giỏi vẫn có thể dừng lại vì một tiêu chuẩn đặc thù của ngành. Nếu không có phương án khác, cả năm học dồn sức có thể kết thúc mà không có chỗ học.
Chuẩn bị song song không có nghĩa là thiếu quyết tâm. Ngược lại, khi biết mình có chỗ dựa, thí sinh thường bình tĩnh hơn trong các vòng sơ tuyển và thi cử. Phụ huynh cũng bớt áp lực, ít đặt kỳ vọng nặng nề lên con.
Phương án dự phòng tốt còn có một giá trị khác: nếu chọn đúng, nó có thể là một ngành con thật sự yêu thích, gần với lĩnh vực của lực lượng vũ trang như luật, kỹ thuật, công nghệ thông tin, y, ngoại ngữ. Nhiều người không vào được trường quân đội, công an vẫn có cơ hội gắn bó với lĩnh vực đó sau khi tốt nghiệp đại học dân sự, theo các hình thức tuyển dụng phù hợp với quy định hiện hành.
Chọn tổ hợp dùng chung cho hai đường
Bước quan trọng nhất là chọn môn thi tốt nghiệp sao cho tổ hợp xét tuyển vào trường quân đội, công an cũng là tổ hợp được nhiều trường đại học dân sự dùng. Bảng dưới là cách nghĩ minh hoạ, không phải danh sách tổ hợp chính thức:
| Nhóm ngành định thi ở trường quân đội, công an | Hướng ngành dân sự gần | Điều cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Kỹ thuật, chỉ huy kỹ thuật | Kỹ thuật, công nghệ, công nghệ thông tin | Tổ hợp có môn tự nhiên mà trường dân sự định chọn cũng xét |
| An ninh, cảnh sát xét tổ hợp có môn xã hội | Luật, khoa học xã hội, báo chí | Trường dân sự có xét đúng tổ hợp đó không, ngành có hợp sở thích không |
| Quân y | Y, dược, điều dưỡng ở trường dân sự | Tổ hợp khối sức khoẻ, ngưỡng đầu vào riêng của ngành sức khoẻ |
| Ngoại ngữ quân sự, các ngành có môn ngoại ngữ | Ngôn ngữ, quan hệ quốc tế | Môn ngoại ngữ thi tốt nghiệp hay dùng chứng chỉ, quy định quy đổi |
| Hậu cần, tài chính | Kinh tế, tài chính, quản trị | Tổ hợp phổ biến ở các trường kinh tế |
Sau khi có hướng chung, mở thông báo tuyển sinh năm hiện hành của trường quân đội, công an định thi và đề án tuyển sinh của hai, ba trường dân sự định chọn, đối chiếu tổ hợp cụ thể. Nếu tổ hợp trùng, một lượt ôn văn hoá phục vụ cả hai đường. Nếu không trùng, cần cân nhắc kỹ, vì ôn thêm môn sẽ chia sức.
Khi tổ hợp của hai đường không trùng nhau
Không phải lúc nào cũng tìm được tổ hợp dùng chung. Có học sinh muốn thi ngành an ninh xét tổ hợp có môn xã hội, nhưng ngành dân sự yêu thích lại xét tổ hợp tự nhiên; có em định thi quân y nhưng trường dân sự phù hợp với điểm của mình lại ở nhóm kinh tế. Khi đó, việc ôn thêm một hai môn là khó tránh, và cần tính kỹ để không chia sức quá mỏng.
Nguyên tắc nên giữ là có một tổ hợp chính, chiếm phần lớn thời gian ôn, và một môn phụ thêm vào để mở rộng phương án. Môn phụ nên là môn bạn vốn học khá, chỉ cần ôn để giữ phong độ, chứ không phải môn yếu cần học lại từ đầu. Nếu phải ôn thêm hai môn yếu, có lẽ phương án dự phòng đó chưa hợp, nên tìm một ngành dân sự khác dùng chung tổ hợp chính.
Một cách kiểm nhanh: viết ra số buổi học mỗi tuần dành cho từng môn. Nếu môn thuộc tổ hợp chính có ít buổi hơn môn phụ, kế hoạch đang lệch. Kỳ thi tốt nghiệp chấm từng môn riêng, nên một môn chính bị điểm thấp vì thiếu ôn có thể kéo đổ cả hai đường cùng lúc. Bàn với giáo viên chủ nhiệm hoặc giáo viên bộ môn để có cái nhìn khách quan về sức học của mình trước khi chốt.
Xếp lịch: những vòng chỉ có ở một đường
Sơ tuyển chỉ có ở đường quân đội, công an. Vòng này diễn ra trong năm học lớp 12, chiếm thời gian khám sức khoẻ, kiểm tra thể lực, hoàn thiện hồ sơ. Đánh dấu trên lịch chung khi có thông báo, và dành dư thời gian, vì có thể phải đi lại nhiều lần.
Bài thi đánh giá của Bộ Công an. Với thí sinh công an, đây là kỳ thi riêng thường tổ chức sau kỳ thi tốt nghiệp. Bạn bè thi dân sự đã nghỉ thì bạn vẫn phải ôn, nên cần giữ sức và giữ nhịp.
Kỳ thi đánh giá năng lực của các đại học. Một số trường dân sự xét tuyển bằng kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy riêng. Nếu định dùng đường này cho phương án dự phòng, cần cân nhắc vì lịch các kỳ thi đó có thể chồng lên giai đoạn sơ tuyển và thêm khối lượng ôn.
Xét học bạ ở trường dân sự. Nhiều trường dân sự có phương thức xét học bạ, hồ sơ nộp từ sớm. Đây có thể là phương án dự phòng không tốn thêm công ôn, nhưng phải theo dõi hạn nộp để không lỡ.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT là điểm chung. Đây là kỳ thi quan trọng nhất cho cả hai đường. Mọi điều chỉnh lịch đều phải bảo đảm sức khoẻ và phong độ cho kỳ thi này.
Làm hai bộ hồ sơ mà không rối
Hai đường nghĩa là hai bộ hồ sơ với yêu cầu khác nhau. Một số bước giúp giữ mọi thứ gọn gàng:
- Lập một bảng theo dõi chung với các cột: tên việc, thuộc đường nào, hạn chót, đã làm chưa, ghi chú.
- Chuẩn bị một bộ giấy tờ cá nhân gốc thống nhất, sao chứng thực đủ số bản cho cả hai đường, cộng vài bản dự phòng.
- Với đường quân đội, công an: làm hồ sơ sơ tuyển theo mẫu năm hiện hành, nộp tại nơi đăng ký theo hướng dẫn, ghi lại ngày nộp.
- Với đường dân sự: theo dõi hạn nộp hồ sơ xét tuyển sớm nếu dùng, đăng ký nguyện vọng trên hệ thống chung theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Kiểm tra quy định về thứ tự nguyện vọng năm đó, đặc biệt cách xử lý khi thí sinh đã sơ tuyển trường quân đội, công an và đồng thời có nguyện vọng trường dân sự.
- Trước mỗi hạn chót, rà lại bảng theo dõi cùng phụ huynh.
Một bảng theo dõi đơn giản trên giấy hoặc trên điện thoại giúp tránh lỗi phổ biến nhất khi chạy hai đường: lo xong vòng này thì quên mất hạn của đường kia.
Những sai lầm hay gặp khi chuẩn bị hai đường
Chuẩn bị song song là đúng, nhưng có vài cách làm khiến cả hai đường đều yếu đi:
- Chọn phương án dự phòng chỉ vì dễ đỗ, không quan tâm con có thích ngành đó hay không. Nếu phải học bốn năm một ngành không hợp, cái giá không nhỏ.
- Ôn thêm quá nhiều môn ngoài tổ hợp chính để giữ nhiều phương án, cuối cùng môn nào cũng không chắc.
- Đăng ký dự thi quá nhiều kỳ thi riêng, lịch dày đặc, mệt mỏi đúng lúc cần sức cho sơ tuyển.
- Không đọc kỹ quy định nguyện vọng năm đó, đặt sai thứ tự khiến mất cơ hội ở trường mình mong muốn hơn.
- Coi phương án dân sự là thứ yếu nên bỏ bê hồ sơ, lỡ hạn nộp xét tuyển sớm.
- Giấu phương án dự phòng với gia đình vì sợ bị nói là thiếu quyết tâm. Bàn bạc cởi mở giúp cả nhà cùng chuẩn bị.
Phương án dự phòng tốt nhất là phương án con sẵn lòng theo học nếu đường chính không thành, chứ không phải phương án dễ nhất trên giấy.
Khi đỗ cả hai, hoặc chỉ đỗ một
Nếu thí sinh trúng tuyển trường quân đội, công an và đồng thời đủ điểm vào trường dân sự, quyết định cuối cùng phụ thuộc thứ tự nguyện vọng đã đặt và quy định xét tuyển năm đó. Vì vậy, việc đặt nguyện vọng không phải thủ tục hình thức mà là quyết định thật: bạn cần nghĩ kỹ mình muốn học ở đâu nhất trước khi đặt, không phải sau khi có kết quả.
Nếu chỉ đỗ phương án dân sự, đây là lúc gia đình cùng con nhìn lại một cách bình tĩnh. Một số em quyết định học dân sự và theo đuổi mong muốn phục vụ lực lượng vũ trang bằng con đường khác về sau. Một số em cân nhắc ôn thi lại năm sau nếu còn đủ điều kiện độ tuổi và các tiêu chuẩn khác theo quy định năm đó. Không có lựa chọn nào là sai; điều quan trọng là lựa chọn dựa trên thông tin đúng và mong muốn thật của con.
Trường hợp không đỗ cả hai thì vẫn còn những đường khác như xét tuyển bổ sung, học cao đẳng, học nghề, hay chuẩn bị cho năm sau. Danh mục chọn ngành và cảnh giác của trang có bài phân tích kỹ các hướng đi tiếp khi trượt.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đăng ký trường đại học dân sự khi đã sơ tuyển trường quân đội không?
Nên có phương án dự phòng. Tuy nhiên cách đặt nguyện vọng và thứ tự ưu tiên phải theo đúng quy định năm hiện hành. Bạn đọc kỹ hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và của cơ quan tuyển sinh quân đội, công an trước khi đặt nguyện vọng.
Chọn tổ hợp thế nào để dùng được cho cả hai đường?
Đối chiếu tổ hợp mà trường quân đội, công an định thi đang dùng với tổ hợp của hai, ba trường dân sự định chọn trong đề án năm hiện hành. Chọn tổ hợp trùng giúp một lượt ôn văn hoá phục vụ cả hai mục tiêu, không phải chia sức ôn thêm môn.
Thi thêm kỳ thi đánh giá năng lực có làm quá tải không?
Có thể, nếu lịch chồng lên giai đoạn sơ tuyển hoặc phải ôn thêm nhiều nội dung khác. Trước khi đăng ký, cân nhắc phương án dự phòng có thật sự cần kỳ thi đó không, hay đã có đường xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp hoặc học bạ phù hợp.
Học ngành dân sự rồi có cơ hội vào lực lượng vũ trang không?
Lực lượng vũ trang có các hình thức tuyển dụng, tuyển chọn người đã tốt nghiệp đại học theo quy định từng thời kỳ. Điều kiện cụ thể thay đổi nên cần tìm hiểu quy định hiện hành khi đến lúc. Không nên coi đây là điều chắc chắn khi chọn ngành dân sự.
Phương án dự phòng nên chọn ngành dễ đỗ hay ngành thích?
Nên chọn ngành con sẵn lòng theo học bốn năm nếu đường chính không thành. Ngành dễ đỗ nhưng không hợp có thể khiến con chán nản, bỏ dở. Kết hợp được cả hai yếu tố, vừa trong tầm điểm vừa hợp sở thích, là lý tưởng.
Làm hai bộ hồ sơ cùng lúc có cần nhiều bản sao giấy tờ không?
Thường cần nhiều hơn so với chỉ một đường. Đọc danh mục hồ sơ của cả hai đường trong năm đó, tính số bản sao chứng thực cần có, cộng thêm vài bản dự phòng. Ghi lại nơi đã nộp, ngày nộp để tránh nhầm lẫn.